Tlawhtu

Thursday, July 29, 2010

SMS hmangin tawng kan suasam


    Mobile phone in min chiah hneh ta hle mai a, chitin chitangin kan nei fur tawh hlawm a. Tleirawl pawh la hre lem lo te thlengin khawilo kalnaah mobile phone an hum far tawh mai a. Hetiang taka kan leklam ta hi changkannain a ken tel chu ni tho mahse fuh lohna a nei nual mai.
    Kawng hrang hrang chu sawi lem lo ila, ka ngaihpawimawh berte zinga mi, SMS inthawnna vela tawngkam an hmang uluk ta lo lutuk hi ka vei em avangin heti lam chauh hi thlur bik ngaiin ka hria.
    SMS inthawn hi a biaka inbiak kher ai chuan kan hmang tlanglawn ber zawk niin a lang a. An thu chhut dan tam tak hi chu chhiar a harsa nek nek hle mai!! Min rawn thawn tam tak hi chu a awmzia ka hriat thin loh avangin min rawn thawntu hnenah 'Ka chhiar thiam lo' tih ka thawnlet fo reng a.
    Hetiang kan ching hi a tha lo em em mai a, kan rilruah ngaihsamna te, thatchhiatna te, inthlahdahna te chu zawi zawiin a tuh chho zel a. Hun a kal zel phei chuan Mizo tawng hi kan suasam nasa lutuk dawn niin a lang tlat. Tun vut vutah chuan a thleng thut kher lo a ni thei a; mahse, tam takah chuan a langchhuak tan tawh tlat si. Mizo tawng thiam chiang chiah si lo, tawng dang thiam em em si loah kan chhuak ang tih a hlauhawm ka ti.
    Thalai tam zawk tawngkam hman hi kan chik ve thin a nih chuan dik chiah lo deuh hi a tam ta hle mai a. Hengte pawh hi SMS thawn duhdahin a nghawng zinga pakhat niin a ngaih theih ka hria a. Tuna ho deuha lang hi nakinah chuan buaipui tham zawng a la ni ngei ngei dawn a, chuvangin thlir liam mai mai chi niin ka hre tlat lo.
    '
Ek n ceh reg rigwt mai', 'mdag in mn gak, k cyg thei toh lo', 'lug a leg th m my', 'thln hnah ka rn t ve dn', 'k hw twh dn a' tih ang chi te hi Mizo tawng ziak dan tur a ni lo chiang khawp mai a. Hetiang SMS hmang hian kan tawng kan suasam nasa mah mah deuh zawng a ni. Theihtawpa humhalhtu tur zawkin hetianga kan sawp retheih zel chuan kum tam a liam hmain kan mumal lo nuaih tawh mai ang.
    Pangngai taka SMS inthawn hi thil harsa leh hahthlak a ni lo a, kei ngei pawh hi SMS hmang nasa em em mai ka ni a, tawngkam pangngaia kan hman ang thlap thlapin ka thawn thin. A dik taka thu inthawn avanga hunin a daih tak loh emaw chu an awm ka ring hauh lo a, an phone a chhiat phah emaw, an kut a nat phah emaw pawh ka ring hek lo. Chuvangin, hetianga tih hi chu inthlahdah vang te, thatchhiat vang te a ni berin a lang.
    Keini Mizo te bak hi 'Mizo tawng' humhalh tur kan awm tawh chuang lo a, hei hi hriain SMS a ni emaw, nitina midang kan biaknaah emaw pawh ni se, tawngkam pangngai kan neih hi hmang hram hram ila a duhawm khawp mai.

Tuesday, June 15, 2010

Thalaite leh tunlai khawvel


Mizoramin kan buaipui leh kan hlauh em em chu ‘lirnghing’ a ni. Lirnghingin a nuai na ramah chuan thihna leh chhiatna rapthlak a thleng thin. Mahse, hei aia hlauhawm zawk chu ‘nun nghing’ hi a ni. Tleirawl/rawlthar, kum 13-15 inkar nun a nghin laklawh tawh chuan siamthat a har em em a. Anmahni nunah damchhunga reh thei tawh lo tur ‘Ser’ insiamin, nih tur ang an ni pha lo a, an zirnain a tuar a, mahniah ‘inthiam lohna ruk’ neiin, an nun a inchawm a, a thente phei chu ‘mahni intihlum’ ta mai te pawh an awm fo a ni.
Kan fimkhurna tur thil tlem azawng thlirho ila.
1.    Tattoo :
Tattoo hi hun engemawti kalta atang khan thalaite’n intihchangkan nan intih tunlai nan chhut kan uar hle mai a. Amaherawhchu tattoo hi tunlai thil thar rawn chhuak ni lovin, hmanlai atanga an lo chin tawh a ni. Chung lo ching hmasate chu ringlo mi, ramhuai biate, Baal pathian bia te, thingbul lungbul be thinte, hringeite an ni tlangpui. Tin, heavy metal star te, biker te, gang rual te pawhin an ching nasa hle.
Anih chuti a nih si chuan keini’n kan lo chin ve ngawt hi a dik em? Kan Bible chuan “Do not cut your bodies for the dead of put tattoo marks on yourselves” (Leviticus 19:28) a ti. Chuvangin, Kristiante chuan Bible in ti lo tura min hrilh chu kan ti tur a ni lo ang.
2. Horoscope :
Tunlaia thalaite’n kan buaipui tak pakhat chu ‘Horoscope’ hi a ni. Horoscope hi dawithamna chikhat niin milem (ni, thla leh arsi) be tute’n an thlarau zawl atanga lo chhuak a ni. “Arsi zir mite, mifingte siam alawm” i ti maithei. Mahse, kan Bible chuan “A siamtu biak aiin a siama chu biain, a rawng an bawl ta zawk a” a ti. (Rom 1:25).
Chuti a nih si chuan arsi, ni leh thlate siamtu ‘Pathian chibai buk’ aiin a thil siam chibai lo bukna a lo ni reng a nih chu. Kan fimkhur a va pawimawh em! Keini chuan kan hmathlir (future) atan Horoscope aia ‘rintlak Pathian kan nei’ tih hi kan hre reng dawn nia.
3. Emo :
‘Emo’ tih tawngkam hi tunlaia band lar tak ‘Tokyo Hotel’ atanga kan uar thar niin a lang. A nihna takah chuan ‘Emo’ tih tawngkam hi ‘Hardcore punk’ music atanga rawn zichhuak niin, ‘Emo music’ hrim hrim hi D.C. Hardcore punk hunlai, Rites of Spirit band (America) atanga kum 1980 vel atanga rawn chhuak a ni a. ‘Emo’ tih hi ‘Emotive Hardcore’ emaw, ‘Emotion’ ti paw’n a sawi theih awm e.
Zirmite leh chikmite chuan “Emo ho chu mahni inlabing, mahnia zia inti nei hrang leh mahni hriselna aia incheina ngaipawimawhho” tiin an sawi a. ‘Emo’ haircut hi 2000 A.D. vel atanga rawn chhuak niin an incheinaah pawh tight jeans, T-shirt (music band lem chuang) leh converse pheikhawk te an uar hle a, ‘Emo boy’ leh ‘Emo girl’ te hian make-up an uar hle bawk.
Tunlai hian Emo style lo copy a inchei thalaite kan tam ta hle mai. An style lo copy a, ‘It’s my life’ lo tih ve ngawt hi Kristiante tih tur em ni dawn? I Kor. 6:19-20 ah chuan, “Mahni ta pawh in ni lo a, mana lei in ni asin..” a ti. Chuti a nih chuan ‘It’s my life’ ti ngam tur kan ni dawn em ni? Rom 12:1-2 ah chuan, “He khawvel dan ang hian awm suh ula..” a ti a. Chuti a nih chuan Kristiante tih a mawia kan inchei a tul a ni. Tunlaina hian thalaite hi min tlan khalh lo se, thalaite hian tunlaina hi i tlansan ang u.
4. Om sign :
Tunlaiin hetiang inziahna T-shirt tam tak a awm a, kan nulate zingah pawh hetiang awmna ha hi tam tak an awm a ni. Hei hi ‘Om pathian’ sign, Hindu ho pathian serh leh sang a nih avangin Kristiante chuan nalh hle mahse kan hak loh ngam a tul a ni.
5. Ganesh sign :
Hei pawh hi Hindu ho pathian sign a ni a, a bikin T-shirt ah hmuh tur a tam hle mai. Kan hak loh ngam a tul a ni.
6. Taoism :
Khawchhak sakhua, Taoism sign niin; thi, bengbeh, T-shirt ah tam tak a awm a, inbel lo ngam Kristian thalai i ni ngam ang u.
7. Neronic cross/Nero cross :
He symbol hi kum 2000 kal liamta ah khan Kristiante huatna chhinchhiahnan an hmang a. Thi, bengbeh, T-shirt, toys, wallet, calendar, kawnghren, etc. ah te a chuang thluah mai a. Anti-Christ (Isua dodaltute) sign a nih avangin Kristiante chuan kan inbel lo mai ni lovin, kan haw ngam tur a ni.
Tlangkawmna :
Tam tak sawi tur a awm, kan sawi seng lo. Mahse, khan kan sawi tlem azawngte kha kan tih loh ngam a, kan zawm phawt chuan kan nunah ‘lei rem’ kan rah phah thei dawn a ni. ‘Hetiang sign, a ho lutuk’ i lo ti palh ang e.
Dr. Rebecca Brown chuan, “Sual luh theihna, keimahnia awm zawng zawng hi kan dang ngam tur a ni,” a ti. Sualin a zuam ngam thawmhnaw i inbel fo emaw, Kristiante tih a mawi ni lo zawnga i nun i hmang a nih chuan ‘lo inchik reng rawh’.
Kan thanlen chhoh zelnaah hian sual lam kan awn tlat zel zuk nia. Chuvangin, ‘Engpawh ni se, in awm dan chu Krista chanchintha nen inmil phawt rawh se’ (Philipi 1:27-28).

Wednesday, June 2, 2010

Hriatthiam har an ti

Scientist rualte hian thiam loh an nei tawh lo emaw tih mai tur a ni a, a lo ni bik hauh lo. Mihring nunphungah hian hrilhfiah theih loh an lo la nei ve nual mai a. Heng zinga a langsar zualte hi han thlur bik ila.
1. Sen awp awp :
Dawt sawi emaw, zah deuh emaw chuan mi tam tak chu an sen awp awp thin a. Hei hi Charles Darwin pawh khan a chhan a hrilhfiah thiam bik lo a. Tun thleng hian hetianga kan awm theih dan hi tumahin an la sawifiah thei tlat lo.
2. Nuihza :
Mihring kan nuih hian kan rilru tihahdamtu hi kan taksaah a insiam thin a. Mahse, kum 10 zet an zir hnuah fiamthu aiin tawngkam uchuak hian mi a tinui nasa zawk tih an finfiah a, hei hian an ngaihtuahna a tibuai leh map mai.
3. Infawh :
Infawh hi eng vanga ching tan nge kan nih? A chhanna an hre thei lo. Thenkhat chuan hnute hnek atanga chhawm chhoh niin an ngai a, dik erawh an ti chiah bik lo.
4. Mumang neih :
Sigmund Freud khan kan ngaihtuahna chhungril ber phochhuaktu chu mumang a ti thin a. Mahse, hei hian pawm a hlawh lo viau a. Mumang maksak deuh deuh kan neih chhan hi sawifiah thiam an la awm tlat lo.
5. Puithuna :
Eng vanga puithuna hi awm chho tan nge tih hi an la hre thei meuh lo a, tam tak chuan sakhuana atanga rawn chhuak niin an ring ringawt.
6. Hnapkhir kheuh :
Thil chin mawi lo tak, tupawhin an tih tawh vek ni si hi eng vanga ching chho nge kan nih tih hi sawifiah ngaihna an hre chiah lo.
7. Tleirawl :
Thil nung zingah tleirawl chhuah, taksa inthlak danglam hi mihringah chauh a awm a. Taksa mai bakah nungchang a inthlak chhoh dan hi sawifiah thiam an la awm chiah lo.
8. Thilphalna :
Phut let awm miah lova midangte hnena thil kan pe thin hi nunphung danglam zinga sawifiah harsa an tih pakhat a ni.
9. Duhzawng :
Zai, lam, rimawi ngainat, lemziak ngainatna te hi eng vang taka insiam nge tih an sawifiah thiam lo a. Hetiang thil hi kan hriatna tihpunna atan niin an ngai ber.
10. Taksa hmul :
Mihring tam zawk chu hmul nei kan ni hlawm a, taksa hmun hrang hrang a hmul hlawm a. Heng hmul kan neihte hi a tangkaina sawi fak tur an hre mumal tlat lo.

Mipa rilru a na thin

Hmeichhiate hi mipa aiin an awm a nem zawk kan ti thin a, a ni reng bawk a. Hetiang a nih lai hian mipa rilru han tihnat leh mipa an tihduhdah ve deuhna lai a awm thin.
1. Phone an la duh lo :
Hmeichhiate hian mipa tam tak hi an phone number an hrilh tha duh lo a, an hrilh ve pawhin a dik lo te an hrilh a. A number dik tak an pek pawhin mipa zawkin biak an tum changa phone lak duh loh an ching.
2. In tur leitir :
Hmeichhe tam tak chu khawilo an chhuah changin anmahni sum hman tum miah lo hian an vakchhuak ve tawp a. Mipa an tawn remchangte chu an duhzawng leitir tum sa ranin an awm thin a. Bar velah emaw phei chuan in tur leh ei tur leitir phet an tum thin a. An duh ang an leisak hnu chuan an kalsan leh daih zel.
3. Kar awl hnawhkhahna :
Hmeichhe tam tak chu an kawppui nen an inthen chiah hian an mipa tawn remchang chu a kar awl hnawhkhah nan an kawp a, an duhzawng an hmuh chuan an tawpsan leh daih zel.
4. Mittui an hmang tangkai :
Mipa te hian hmeichhe tap lai hmuh hi hrehawm an ti tlangpui a, hei hi hriain hmeichhe tam tak chuan an mittui hi an duh duha mipa kawihher nan an hmang thin.
5. Kut thak hnawihna :
Mipain hmeichhia kut an thlak hian sawisel an hlawh viau a, hmeichhiain an thlak ve thung hi chuan an enliam leh mai thung a. Hemi hre ran hian hmeichhe tam tak chuan an kawppuite hi kut thak hnawihnan an hmang chawk thin a, mipain an tilet dawn lo tih an hriat avangin an zawngchhang phah fo bawk.
6. Mi zinga sawisel :
Mi awm tamna laiah an kawppuite sawisel vak ching an awm thin a. Mipa rilru nat leh nat loh lam an ngaihtuah vak tawh ngai lo.
7. Inthiktir :
Hmeichhe tam tak chu an kawppui te’n an ngaihsak vak lo nia an hriat chuan engmah sawichhuak lem lovin midang an kawp kual vel a. An kawppuite chuan thik se an tih thin vang a ni.

Tuesday, May 11, 2010

A hmangaih che em?

Mit leh mit a intawng chiah a, i rilruah zawhna a rawn lut nghal zut zut mai a. “I kawrhak kha inhmeh a ti che em? Inkawp i duh a, mahse a melh dan che kha a lerh lutuk em aw? I melh ngun avanga mak ti ena rawn en ve mai ani zawk em?”
Hetiang thil hi thalai chuan an tawng ngei ngei a, inngaizawng ni lem lo, ralkhat atanga induhtawn si, sawilang ngam si lo hi an awm fur reng a ni.
Ralkhat atanga inhel lai vel hian an mizia tur chu kawng tam takin a hriat theih a, hemi azir hian bawhzui chi nge chi loh tih pawh a hriat then theih a ni.
Mipa tan :
Hmeichhe chet dan atang hian thil tam tak a hriat ve theih a, a then tarlang ila.
Mit : A mitmu a tihchet dan khan thil tam tak a tilang a. Nangmah a thlir pah che khan a hma aia a men zau zawk chuan a ngaihven che tihna a ni a. Thildangah tilang lo mahse a insum seng lo tihna a ni a, hmeichhe zakzum lamah a awm duh bik. Bawhzui vat mai tur.
Sam : I bulhnaia a awm laiin a sam a khawih sek emaw a nih chuan i vannei thut thei ania.
Dar leh khup : I bulah emaw a thut laia nangma lam hawia a dar leh khup te a hawitir chuan a ngaihven hle che tihna a ni a, lawm hle ringawt rawh.
Hmeichhe tan :
Mipa pawh hian inthup tum viau mahse tihlan chin an nei thin a, chutiang chu ngun taka lo chik mai tur a ni a. Kawp che a duh tih hriat theihna awlsam thenkhatte chu :
Mipain a hmeichhe duhzawng a hmuh chuan a mithmul chu a tisangin a tihniam vel thin a, a chal chu a rawn chuar tap mai ang. Nangmah a hmuh vang che a hetianga a awm chuan ‘a chiang sa’ a ni mai.
In mit a intawn chiah khan tlemin a thle deuh bak a nih chuan a ngaihven hle che tihna a ni bawk a. I bula a awm laiin a nui deuh sang reng a nih pawhin a thinlungah i tla na hle tih hria ang che.
I tih ang zela a ti a nih chuan ngei mai suh, a tum reng vang pawh ni lovin, a rilru i luah khat lutuk a, a ngaihtuah miah loh laiin a lo ti ve zel a ni mai.
Thil dang ngaihtuah lek lova a thlir reng che a nih phei chuan kawp che a duh tih a chiang. I tan chuan ‘Aw’ nge ‘Aih’ tih a ni tawh mai.
Thlirna dang :
Nangmah en che hreh hmel deuhin i lam rawn hawi emaw, in mit a intawn dawn pawha a hawisan zel che chuan a duh vak lo che tih hriat a tha.
In inbiak lai vela hmundang a melhkual emaw, lehlam hawi chunga a be vel mai mai che a nih chuan beisei chi a ni lo.
‘Min la hmangaih em?’  He zawhna i zawh laia a hmui a hup emaw, a hmui a hliah zel chuan ngaih titha reng reng suh. A hmui a liak emaw, hmundang a melh daih emaw, a mit chu hnuailam leh dinglama a lentir chuan midang zawn a hun tihna. Beisei zui mah la a tui tak tak tawh chuang lo ang.

Pasal atana neih loh turte

I bialpa chu i hmangaih ve hle mai a, pasal atan pawh i duh hle mai a. Mahse, i tan a tha ber ang em tih erawh ngaihtuah ngun a ngai khawp mai.
Catholic puithiam, Father Pat Connor chuan kum 40 teh meuh mai nupa chungchang hi a zirchiangin, nupa inkar buai a lo chingkual tawh a. Pasal atana neih tlak leh tlak loh chu an mizia atangin a hre tawh hle.
Pat Connor hian innei turte chu counselling a neihpui hnem tawh hle a, mi 200 chuang chu a lo inneihtir tawh a ni.
Hmeichhe zingah pawh tleirawl chhuak hlim ho hi a zirtir nasa bik hle a. Ngaihzawng an neih tawh hnu chuan an mit a del vek tawh thin a, ngaihzawng an neih hma hian an rilru a la fim ber niin Connor hian a sawi.
A sawi dan chuan mi a hmangaih vak theih a, mahse an han inneih chiah hian a fuh vek ngai lem lo a. Hei vang hian hmeichhiain an mipa duhzawng tak pawh ni se, a hnuaia mi ang hi an nih chuan pasal atan an tha ngai lo a ni.

Pasal atana neih chi loh te chu :
1. Nu te tih ang anga awm.
2. Mipa pawisa hmang thiam lo tak.
3. Thian nei mumal lo.
4. Mi zinga i rilru tihnual thin.
5. Midangte khak mai hreh lo.
6. Amah an fiam tuma nui ve duh ngai lo.
7. Thuneihna intawm duh lo.

Kashmir ah Isua an phum

“Isua Krista kha kraws-a an khenbeh khan a thi lo a, an lakthlak hnuin Kashmir lamah a kal a. Kashmir ah hian hun engemawchen a khawsak hnuin Srinagar ah a thi a, helai hmunah hian an phum zui ta a ni.”
He thu hi tunhnai mai ni lo, hun rei tawh tak atang khan an lo sawi thin a, awihtu pawh an thahnem viau mai a. Srinagar a hmun pakhat, Rozabal hmun thianghlim an tihah Isua hi an phum niin an ring hlawm a ni.
Tunhnai khan Isua thlah kal zel nia insawi pakhat, New York lama lehkhabu ziaktu Suzanne Olsson chuan Isua ruang chu phawrh leh a tum a, inhnialna a chawkchhuak nasa hle.
He hmun thianghlim, Rozabal hi 1973 khan Srinagar journalist pakhat, Aziz Kashmiri chuan a lehkhabu ‘Christ in Kashmir’ ah a ziaklang a, heta tanga lar chho hi a ni.
A ziah dan chuan kum 2,000 chuang kalta khan Isua chu an khengbet ngei a. Mahse, kraws ah khan a thi lo a, Kashmir lamah hian a pem a, a hnuah Srinagar ah hian an phum ta niin a ziak.
Suzanne Olsson hian Isua thlah chhawng 59 na niin a insawi a, he hmun thianghlima an sawi hi zirchianga, DNA test neih a tum a ni.
Olsson chuan Rozabal hi an chhungkaw thlan hmun a nih thu a sawi a. France ram mi an nih thu sawiin, Isua leh a nupui Mari Magdalini te chu Isua an khenbeh hnu khan France ah hian kum 30 an khawsa phawt niin a sawi bawk.
A sawi zelnaah chuan Isua leh Mari Magdalini hian fapa pahnih leh fanu pakhat an nei a, Suzanne hian Isua fapa pakhat zawk thlah kal zel an nih thu a sawi a ni.
Suzanne Olsson hian Isua ruang chu haichhuah leh ngei a tum hle a, hei vang hian thlan vengtu pakhat, Mohammad Amin chuan an kalh tlat thu leh ngun lehzuala helai hmun hi an ven thu a sawi a. Isua chu khawvelah an phum tih thuthang chu dawt mai a nih thu a sawi bawk.
Islam lehkhabu thianghlim ‘Quran’ ah chuan Isua chu ‘Messiah’ tiin a inziak a, kraws-ah pawh an khengbet lo a, Pathian hnenah a nung chungin a chho niin a inziak bawk.
Amin chuan Quran zirtirna atang chuan Olsson-i ngaihdan chu pawmpui harsa a tih thu sawi a. Olsson-i lakah hian FIR te pawh an thehlut a, a visa pawh thuneitute an cancel tir hial a ni.
Olsson-i ngaihdan tawmpuitu pakhat, Kashmiri lehkhathiam Fida Hassnain chuan 1994 khan lehkhabu pakhat ‘A Search for the Historical Jesus’ tih a ziak a, hetah hian Srinagar-a Isua an phum chungchang hi a ziak a. Hemi hnu hian Olsson nen hian lehkhabu pakhat ‘Roza Bal the Tomb of Jesus’ tih an ziakdun leh bawk.
Amin chuan hetianga thuthang a awm tan dan chiah hi hrechiang lo mahse, an khuaa sumdawng thenkhatin an khuaa mi an hipluh theihna a nih beiseiin dawt an thehdarh ni bera a hriat thu a sawi a. Thlan tlawhtu chu an thahnem thei ngang mai a, an khua chu an buai phah hle niin a sawi bawk.
Khualzin pakhat, helai hmun en ve pakhat pawhin thlan chu a lo tichhia a, a them thenkhat chu a hawn nghe nghe tih a sawi.
Rozabal chauh lo, thawnthu dang hmangin Isua leh Kashmir hi an sawizawm tel bawk a. Srinagar bul lawka Buddhist biak in pakhat chu Isua hian a tlawh niin an sawi bawk.
India rama Isua kal chungchang pawh an sawi nasa hle a, Islam, Buddhist leh Kristian mithiam thenkhat thuziakah chuan Isua hian India hi kum zabi 19 na velah khan a tlawh niin an tarlang a.
Isua hi kum 12 leh kum 30 inkar a nih lai khan a chanchin hi hriat mumal theih a ni lo a, Chanchintha bu velah khan engmah a intarlang lo a. Hemi hun chhung hian Isua chu India ah kalin Buddhist rinna vel a zirchiang niin an sawi.
Hetianga buaina neuh neuh a awm chhoh takah chuan Rozabal enkawl tura an din, Caretakers’ Committee chuan sakhaw hruaitu hrang hrang kohkhawm an tum a, hmalak zel dan tur an rel dawn niin Mohammad Amin chuan a sawi.

Tuesday, March 9, 2010

Buaipui tham ‘Sexting’


Kum 10 pawh a la liam hman lo, khatih hunlai khan nupa emaw, inngaizawng karah emaw rinawmlo deuhte manchhuahna tha tak chu kawr nghawnga hmui hnawihsen kai te, hotel bill sang lutuk te emaw a ni thin a. Tunlai khawvelah chuan engkim a danglam zo ta.
Khawvel hmun hrang hrangah mobile phone in mihring nunah hmun a luah nghet tawh hle a. Kan ram ngeiah pawh mitin maiin neih an tum tawh a tih theih bawk a. Mobile phone hi a tangkai viau laiin kawppuite laka rinawmlohna lanchhuahtirtu a ni tan tlat. Ram changkangte ang bawkin hmundanga kal chhuak lem lo pawhin, mahni inchhung lum atangin kawppuite lakah a rinawm loh theih ta a. Kutzungpui chauh tiche chungin midang nen thinlung inpawh takin a awm theih der tawh a ni.
Khawvel hmun hrang hrangah hetianga SMS hmanga thu thianghlim lo tak tak inthawn hi an uar hle a, a sawi awlsam nan ‘sexting’ an ti mai a. A tir takah chuan thalai zawkte zingah a tam hle a, tunah chuan tlema phanchang zualte zingah pawh thil thar a ni tawh tlat lo. Ngaihzawng nei lai emaw, nupui pasal nei tawh emaw zingah pawh ‘sexting’ hian bu a khuar hneh tawh hle a. Tunhmaa uirena kan tih ang tak kha ni tawh lo mahse hei hi ‘uirena chhuak thar’ a tih theih hial tawh awm e. Thenkhat chuan uirena ang ema ngaih chu dik an ti lo maithei a, mahse psychotherapist Paula Hall chuan ‘tisa uirena’ em thleng lo mahse ‘rilru uirena’ a thlen hrim hrim avangin sawi hran theih a nih loh thu a sawi ve mauh mai.
Paula chuan, “Sexting ti thinte zingah thudik puanchhuah duh lohna thinlung a awm a, kawppuite laka thil zepruk ngai a awm avang hian a thianghlim tawh lo a. Kawppuite laka rinawmlohna lian tak chu a ni tawh hrim hrim,” a ti a.
“Hetianga kawppuite laka thuruk neih tlat hi a pawi a, inkawp zelna kawngah thil pawi tak a thlen thei a ni,” a ti bawk.
Ram changkang zawkah te chuan SMS mai ni lovin, an phone changkang tak tak hmangin an thlalak saruak deuh deuhte MMS hmangin an inthawn thin a. Hetianga an inthawn chhoh zel hnu chuan a taka intawn duhna thinlung a siam ta thin a ni.
Sexting hi a bik takin thalai zingah hian a hluar hle a, kan ramah chuan MMS te a la tih theih ve lem loh a, heti chung hian SMS hmang chungin sexting hi an kalpui nasa hle a. MMS leh SMS te hi inang lo viau mahse an tum chu a inang reng tho a, sawi hran theih chu a ni lo. Mithiamte sawi dan chuan sexting hian mipat hmeichhiatna ang bawkin mi pahnih inkarah boruak thianghlim lo tak a siam thin a. Hetiang thil hi chin laklawh tawh chuan atchilh theih em em a ni a, hei vang hian thil hlauhawm tak a ni.
Tam takah chuan taksa intawng kher lo pawhin an kalpui a, hmai chhana inhmu kher lo pawhin thu zahmawh tak takte an inthawn tawn thin a. Hetiang thil hian kawppuite nena inthenna a thlen nasa hle a. Mi tam tak chu an kawppuite nen an hlim loh em avangin sexting lamah hian an inhmang nasa a. An rilru hah tihdamna atana hmang niin chhuanlam an siam a. A dikna chen a awm laiin, a rei deuh hnu chuan an atchilh chho a, a bawihah an lut ta thin a. An duh hunah an talchhuak leh thei thin lo a ni.
Tunhnai lawkah milar zinga hetiang thil vanga inthen phah hi sawi tur an awm nual a. Chelsea left-back Ashley Cole pawh a nupui Cheryl Cole chuan a manchhuah phah a, tunah hian an inthen mek a. A hma deuhin golf lalpa tih hial Tiger Woods pawh a lo hmingchhe hluai tawh bawk a. TV presenter lar tak Vernon Kay pawh a nupuiin sexting vang hian a manchhuak a, an inthen phah tawh bawk. Ashley Cole, Tiger Woods leh Vernon Kay te hian an hmeichhe thil thawn thinte hi an mutpui theuh a. Tiger Woods phei chuan pakhat aia tam daih a mutpui lehnghal. A tir takah chuan an tum bik kher lo ang, mahse a rei deuh hnu chuan an thiltih chu nuam tihna an nei a, tih zel chakna an nei chho a. A tawpah chuan an nupuite tana an rinawmna kha an theihnghilh phah ta a ni.
2005 vel atang khan sexting hi sawi tur a awm tan a, US, UK, Australia, New Zealand leh Canada ah te hetiang hunlai atang hian an ching tan a.
2008 a tleirawl 1,280 vel an zawhnaah chuan kum 13-19 inkar (Group A) zinga 20% leh kum 20-26 inkar (Group B) zinga 33% te chuan anmahni thlalak, saruak deuhte ch midang an thawn tih an sawi a. Group A zinga 39% te leh Group B zinga 59% te chuan midang hnenah zahmawh rawngkai thu an thawn thin thu an sawi a.
UK bikah kum 11 leh kum 18 inkar zinga 38% te chuan hetiang zahmawh rawngkai milem leh thu hi an thawn nasa tih an sawi. Ram dangah chuan tleirawl te te, zahmawh rawngkai inthawn thinte hi an manchhuak nasa tawh a, dan hmangin an hrem zel a ni. American tleirawl zinga 15% te chuan an cell phone ah milem leh thu zahmawh tak tak an dawng thin a.
12 leh kum 17 inkarah 4% te chuan anmahni saruak thlalak emaw, an video emaw chu midang hnenah an thawn tawh bawk a. Kum 17 bawr vel zinga 8% te chuan hetiang thil hi an thawnchhuak a, 30% te chuan an dawng bawk.

Hmun thenkhatah chuan sexting vanga mahni intihlum an awm nual tawh a. Kum 18 a upa Jessica Logan chuan an sikulah bilapa a nei a, a bialpa hnenah hian a saruak thlalak a thawn a. A hnuah a bialpa nen hian an inban leh ta si a, a mipa chuan thlalak hi hmeichhe dang hnenah a thawn darh ta a. Heng hmeichhiate hian Jessica chu mihur chhuahin an chhuah phah a. Jessica chuan hrehawm a ti leh ta hle a, sikul pawh a kal ngam tawh lo a. Thla hnih hnuah chuan a bedroom ah a inawhhlum phah a ni.
Thil atthlak a ni :
Sexting hi thil atthlak tak mai a ni a, milem emaw, thu emaw pawh ni se, thawn tawh chu lak let leh theih a ni tawh lo a. Mi kuta a awm tawh chuan an duh duhin an tikual thei tawh a, pawi thui tak a thlen thei tlat a ni.
Thlalak emaw, video emaw te chu midangin an neih tawh chuan cell phone mai bakah internet thlengin an thehdarh tawh thin a. Heti a nih chuan kumkhuain tihbo theih tawh lohin a awm thei a, mi nunkawng a tichhe vek thei tihna a ni a.
La naupang tak tak thlalak emaw, video emaw a nih phei chuan an khawsak zelna turah harsatna tam tak a thlen thei a. Kawppui zawn kawngah phei chuan buaina lian tak an tawk ngei ang a, kawppui tur hmuh zawh loh pawh awl tak a ni ang.
Tunlai khawvel changkang tawhah chuan mitinin privacy vawn thiam hi a pawimawh tawh lehzual a. Sexting lama inhnamhnawih loh hi a him ber a, luhchilh laklawh chuan chhuah a harsa a, a atthlak mai bakah hian thihna hial a thlen thei tih hriat a tha hle.
Sexting chu eng tihna nge?
Sexting tih chu mobile phone hmanga zahmawh rawngkai message emaw, milem zahmawh deuh deuh emaw inthawn tihna a ni.