Tlawhtu

Friday, May 31, 2013

HNUTE

Hmeichhe taksa peng pakhat, vun nem deuh awm khawm mai mah ni se, hnute zet hi chuan mipa min va han tibuai tak em! Pathian thilsiam zingah chuan mipa tan chuan a hlu ber pawl a tih loh theih loh.

Naute hnute nghei thei lo te hi patling tan chuan dem ngawt chi a ni reng reng lo. Naupang aiin puitling hian nghei harsa kan ti zawk zel a, MUP member ni pha tawh pawh hian an nghei hleithei lo chu a nih hi.

Hmeichhe tan chuan an taksa peng pakhat ve mai a ni a, eng vaka ngaih awm loh tak hi mipain kan hlut vang nge ni, an ui phian zel lehnghal a. Khawih vanga ral thei mah ni hlei lo, phalrai ve deuh thin awm hi ania.

An dul emaw, an taksa peng dang, tlema vun nem awm khawmna khawih ila, engtin vak mah an ti awm si lo a, hnute erawh kut hmawr pawhin dek zeuh ila, kan thum nghal dawp emaw a ni ang a. Mipain kan lawm vang hian an lo induh phah ta vel te pawh a nih hmel ta viau.

Mipa tan lah tisa nem awm khawm mai a ni a, han khawih khan hlawkna kan nei em em pawh a ni chuang lo a, eng vang taka hetianga hnute hi ngaina leh lawm nge maw kan nih le? Mak ve deuh chu a ni.

Zan lamah nautein a hnek zawh huna hnek ve ngei tumin pa berin ngawi rengin an lo chang ngar ngar a, naute muthilh hnua nu berin khawih a phal loh chuan patling meuh pawh a titau bur bur zel chu a ni sia. Hnute hian 'thiltihtheihna mak tak' a keng tel em ni le?

Tisa nem tak, fate tana chaw tha bawm hian patling rilru a thlak danglam hlawk thei tlat mai te hi mak danglam ve tak chu a ni. A lian emaw, a te emaw, a hnathawh theih dan leh mipa rilru a tihdanglam theih dan lah chu a danglam chuang miah lo lehnghal.

Thenkhat tan phei chuan khawih chu sawi loh, a hmuha hmuh ringawt pawh a hlu ania! Hmeichhiate hian roh viau kher lo se mipa tan lawmna tur a va han tam dawn em ve le!!

Thursday, May 16, 2013

‘Pathian a awm lo’

ATHEIST:
Pathian emaw, thiltithei bik an awm hi an ring lo a. Hetiang ngaihdan nei hi kum zabi 18-na atangin an awm tan a. Khawvel pumpuiah engzat chiah nge awm tih hriat hleihtheih a ni lo a, rin dan thenkhatah chuan khawvel mihring zinga 2.3% vel an nih an ring.
Atheist tamna ram nia ngaih te (An rama mihring awm zat atanga tehin): United States - 4%, Italy - 7%, Spain - 11%, Great Britain - 17%, Germany - 20%, France - 32%

AGNOSTIC:
Anni hi Pathian a awm leh awm loh a hriat theih loh a, hriat ngaihna pawh a awm lo tih ngaihdan nei an ni a, Atheist nen chuan an inang chiah lo a ni.
Agnostic tih hi Thomas Henry Huxley chuan 1869 khan a hmang hmasa ber a ni.

Khawvel a changkang zel a, thalaite rilru sukthlek dan pawh kawng hrang hrangin a danglam ve hret hret zel a. Hetiang karah hian thalai thenkhat chuan Pathian awm an ring lo niin an insawi ta hial mai!
Kristian ram kan intih laia hetiang rilru pu an lo awm ta mai hi mak tih loh theih a ni lo a, eng vanga hetiang ngaihdan nei ta mai nge an neih tih hriat chian tumin thenkhat chu ka kawm kual a, min chhan dan chu inang chiah lo mahse a inzul hlawm hle.
‘Pathian awm ring miah lo’ kan tihte hi Atheist tia sawi an ni a, heng bakah hian ‘Pathian a awm leh awm loh hre lo nia inchhal’ Agnostic an awm bawk a. Heng pahnihte hi ka kawm kual zinga mite inchhal deuh ber chu a ni a. Atheist inti tak hi chu an tam lutuk lo a, Agnostic hi an thahnem zawk mah mah niin a lang.

Eng thil nge an sawi:
Mi thenkhat ka kawm kualte chu eng vanga Pathian awm ring lo nge an nih tih te leh eng vanga hetiang rilru hi pu ta nge an nih tih te ka zawt a, Agnostic nia inchhal pakhatin min chhan dan chu, "Thenkhat hi chu an mimal thil tawn fuh theih loh vangtein Pathian an dem phawt a, a hnuah chuan a awm lo a nih dawn hi tih rilru an pu chho a. Thenkhat chu mithiam tak tak, thil 'engemaw' an zawn kual nasat lutuk vanga ringlo te, retheihna avanga rilru hnual, min siamtu Pathian hian min hmangaih ve lo nge a awm tak tak lo ti te an awm" a ti a. Inferiority complex nei nasa leh attention seeker an awm bawk niin min hrilh bawk.
Atheist nia inchhal pakhat chuan Pathian awm a rin loh chhan hi sawiin, “Kristian chhungkaw dik tak leh ring em em atanga piang leh seilian ka ni. Kum 1 kalta vel khan Atheist hi chu ka ni tan ve chauh. Midang tan ka sawi thei lo a, kei erawh chuan Bible leh a ringtute leh khawvel kal dan ka en hian Pathian kan tih hi a awm theiin ka ring lo mai a ni. Tawrhna, tahna, sualna, thihna, thih dan rapthlak, awmze nei lo leh Bible sawi dan nena inmil thei lo tam tak ka hmu nitin bawk,” a ti a.
“Bible thu leh nitin khawvela thil thleng hi an inmil thlawt lova. Supernatural thil, magic, science thiamna atang pawha ni thei lo te hi ring turin min ti a, fiahna, fiah duhna rilru te chu thil sual ber leh dik lo ber anga min ngaih tir a tum vang hian ka ring lo a ni,” a ti bawk.
A chunga mi ang bawka Atheist nia inchhal tho chuan, “Theology te hi ka phak ang tawk tawkin ka zir chiang a, Bible chhunga thu awm te hi sakhaw dang atanga an lo lakchhawn ve mai mai a lo ni sia, rinna siamchawp mai mai a ni ka tih vangin ka rinna hi ka thlak phah ta a ni,” tiin a sawi a.
A sawi zelnaah, “Tunah chuan Pathian hi a awm leh awm loh pawh ka hre lo a, a awm loh hi ka ring khawp mai. Kei chuan Christianity mai bakah Carvaka te, Buddhism te, Jainism te, Judaism leh Bible te hi ka zir chiang a. Church history, Church doctrine te pawh ka phak ang tawk tawkin ka zir tel bawk a, hemi hnu hian thutlukna ka siamfel chiang khawp mai,” a ti bawk.
Pakhat chuan Atheist chu a nih loh thu sawiin, ‘Humanist’ a inti a. Atheist nia inchhal thenkhat chu an nih phak loh thu sawi telin, hengho tam tak hi chu ‘free thinkers’ tiin a sawi bawk a. “Hetiang rilru ka putna chhan ber chu ka inchhiar zau vang hrim hrim ni loin, sakhuana aia ‘humanity’ ka dahsan zawk vang a ni a. Pathian hi ka sawichhe ngai lo a, mahse Zorama Kristianna kan lak dan hi ka vei a, tha ka ti lo a ni,” a ti.
“Kristianah ka inchhal tawh meuh lo a, kei hi chu ‘Humanist’ ka ni tawp mai. Ka sawi tawh angin Kristianna kan kalpui dan hi a dik loh em avangin sakhuana hi ho ka ti zo vek a, hetiang lam ai chuan Zoram-ah ‘administrative reform’ hi engtin nge ka thlentir theih ang tih hi ka ngaihtuah tawh zawk a. Kei hi chu Atheist ni loin Non-Theist ka ni ber zawk,” a ti bawk.
“Humanist chuan Pathian awm leh awm loh hi kan ngaihtuah lo a, kan khel ber pawh a ni lo. ‘Engkim tithei’ an awm a ngai kan ti lo mai a ni e. Pathian tel loa that theih a ni tih hi kan chiang a, mihring mihrinnaa kan that chuan vanram te pawh lo awm mahse kan kan lut ang. A awmzia chu dogma leh doctrine vela buai ai chuan to ‘serve humanity’ kan ti a ni,” tiin a sawi bawk.
Pakhat ve thung chuan, “Mihring hi kan inang lo a, thil tawn azir a nih mai bakah thil ngaihtuah vak vak phei chuan Pathian hi chu rinhlelh ve theih tak a ni. A hmain ka inngaihtuah nasa thei khawp mai a, Atheism kawng ka zawh ve hman lek lek a, an chhiar ang zawng zawng chu chhiar ve ila ka Atheist tawh ka ring. Tunah tak hi chuan ka la Agnostic deuh roh tho a. Hetiang hi ka thlirna atang chuan inlak maksak vang pawh a ni lem lo a, mahse inlak maksak duh vanga inti Atheist vel chu an awm tho maithei a. Ka thianpa pakhat pawh retheih lutukna atangin a Atheist deuh tawh a, a dinhmun ka thlir chuan ka dem lem lo,” a ti.

An rin dan thenkhat:
“Nunna lo awm dan hi tumahin kan hre lo a, nunna lo awm dan kan sawi hmain universe lo awm dan sawi hmasak a ngai ang a, hei hi Science chuan a zir mek a, engmah thu chiang a la hriat loh avangin kan duh duh Pathian kan lo siamtir ringawt tur a ni lo, finfiahna rintlak tak kan nei a nih chuan thuhran ni se. Rinna ringawt hi dikna a ni lo a, engkim hi Pathian siam an ti dawn a nih chuan finfiahna a awm ngei a ngai. ‘Supernatural being’ hi a awm thei lo hrim hrim.”
A tlangpuiin heng mite hian ‘finfiahna’ hi an ngaipawimawh em em a, ‘thil thleng engkim hi finfiahna a awm vek tur a ni’ tih hi an ngaihdan nghet tak a ni a. Finfiahna a awm loh chuan thil rintlak loh, awmze awm lo niin an sawi mai thin. An thil hriat fiah chiah loh pawh an zirchiang peih hle a, engtia lo awm nge tih te, engtin nge a nih theih tih te hriat an tum thin a. ‘Engkim siamtu hi Pathian lo ni ta se, engtin nge Pathian hi a lo awm? Pathian hi siamtu an awm tur a ni, siamtu nei loa awm ringawt thei a ni lo. Hei hi finfiah theih a nih loh avangin thu rintlak loh mai a ni’ tih chu an rin dan pakhat a ni.
Bible chu lehkhabu pakhat ve mai, mi hrang hrang thuziak dahkhawmna niin an sawi thin a. Pathian thawkkhum a nih theih lohzia an sawi nasa hle.

Ral lehlam atangin:
Atheist inti te hian finfiahna awm lo chu rintlak loh an ti fo a, Pathian awm leh awm lohah pawh finfiahna a awm thei lo an tih avangin rin dan dang an neih phah hial reng a, Bible thu ai chuan Science pawh an rin zawk thu an sawi fo a ni. Hetiang taka finfiahna an ngaihpawimawh lai hian Pathian awm leh awm loh chungchang hi Science hmang pawhin an finfiah thei lawi si lo. Chu mai bakah khawvel leh a chhunga awmte lo awm tan dan te, nunna lo awm tan dan te pawh engmah finfiah theih a la ni chuang lo a. ‘Science chuan a la zir mek’ tih hi an tan chhan a ni ringawt a, finfiahna an la neih theih si loh avangin ngaihdan awmze nei lo tak ni pawhin a ngaih theih a ni.
Thlirna dang atang pawhin, an beisei leh an duh anga thil a thlen loh te, an mamawh an dil, an neih theih mai si loh avangtea ngaihdan sawhsawn ta te pawh an ang hial a. Pathian hi an duh anga inpuang tur, A thiltihtheihna tilang tur, an mamawhna zawn apianga chhang tur, an thuhnuaia awm tur leh an aia hnuaihnung zawka awm tur anga ngaihna an nei emaw ni tih te pawh a ngaihtuah theih rum rum a ni.
Engkim hi fel famkim thlap thlap turin an duh a, khawvelah chuan hei hi thil theih a ni si lo. An duh ang thlap thlapin khawvel hi a inher dawn hek lo. An rilrem zawng ang zela thil hi awm tur a nih loh avangin anmahni hi insiamrem ta zawk se, an rilru buaina tam tak hi a ziaawm phah te pawh a rinawm hle.
An thiam, an finna te hi Bible leh Pathian thu zir chian nan hmang ta se, Pathian tan mi tangkai tak an nih a rinawm a. Bible chhunga thu awm paihthlak dan tur an chhiar nasa a, an rilru kalphung an her dik lo laklawh mai mai ni te pawhin a hriat theih.

Bible-ah engtin nge a inziah?:
Bible chuan ‘Unaute u, fimkhur rawh u, chutilochuan Pathian nung chu bansan turin in zingah tu chhungah pawh rin lohna thinlung sual a lo awm dah ang e’ (Hebrai 3:12) a ti a. Isua Krista, Bible leh Kohhran ngaihpawimawh lohna, rinhlelhna chungchang pawh Bible hian a lo ziak chiang mai a. II Thessolonika 2:12 ah chuan Dan Bawhchhepa chuan ‘ thutak awih lova fel lohnaa lawm zawk’ tura a zirtir thu te, Pathian Biak ina thua, Pathian ang hiala a intar chhuah tur thute a sawi a.
II Timothea 3:5 ah chuan ‘Pathian ngaihsak anna an nei ang a, nimahsela, a thiltihtheihna chu an awih lo ang’ a ti bawk a. (Hei hi ‘miracle’ pawm lo tihna a ni a, Atheist te chuan Pathian thilmak tih te hi a awm theih loh thu sawiin, heng ang hi chu Science hmanga sawifiah dan a awm vek niin an sawi a ni.)
“Tin, lei chung zawng zawnga awm turin bul hmun khat vekin hnam tin a siam a, an tan hun bite a ruat a, an awmna rite pawh a khamsak a, Pathian an zawn a, an dap an dap a, an hmuh mial theih nan; nimahsela ani chuan min hlat lo theuh si a. Amah avangin kan nung, kan che, kan awm a ni si a.” - Tirhkohte 17:26-28
“ A nih leh an rin loh a chu engtin nge an lam ang? A thu an hriat loha chu eng tin nge an rin ang? Thuhriltu awm lovin engtin nge an hriat ang?” (Rom 10:14)

Saturday, April 13, 2013

Tell Laura I Love Her

He hla chuai thei lo hi 1959 khan Jeff Barry leh Ben Raleigh te’n an phuah a. Nula leh tlangval inkara hmangaihna thuk tak a awm mek laia thihnain a pawhthen tak chanchin a ni a. A phuahtute hian hetiang taka a lar hi an beisei phak lo reng reng a, a hla a nalh bakah a thawnthu ken hi a that em avangin khawvel a fan chhuak chiang hle a, tun thlengin a la dai thei lo chu a ni.

Nulat tlangval hre ve tawh, Tommy leh Laura te chu an intawn atangin an inthlah hleithei lo a, reilote an inhmuh loh pawhin an khua a har thei hle mai a. Hmangaihna chuan an pahnih chuan nghet takin a suihzawm tlat a.

Tommy chuan Laura chu a phak ang tawkin a duat a, a bialnu chu thil tha thei ang ber tihsak a duh em em a, mahse hnathawh mumal pawh a la neih loh avangin chutiang ti tur chuan pawisa a nei si lo.

Thilpek tha tak taka Laura tihlawm a duhna chu a ni telin a lian zel a, pawisa neih dan tur a ngaihtuah ta ngar ngar a. Car intlansiak neih a nih tur thu a hre ta hlauh mai a, lawmman pawh $ 1,000 ngawt mai a ni a, Tommy pawh chuan intlansiaknaah chuan tel ve ngei a tum hle a. Lawmman a dawng hlauh a nih phei chuan Laura tan thilpek tha tak tak a lei thei dawn a ni.

A thiltum chu Laura hrilh ngei a duh. A va phone a, mahse a lo awm lo hlauh mai a, Laura nu chuan phone a lo chhang a. Tommy chuan Laura nu hnenah chuan heti hian a sawi a:

“Laura kha ka hmangaih a ni tih min lo hrilhsak la, ka mamawhin ka thlahlel a ni tih lo sawi bawk la. Thil pawimawh tak tih tur ka neih avangin ka rawn leng hma hman dawn lo tih min lo hrilhsak bawk dawn nia..”

Intlansiaka tel tur chuan a hming chu a va pelut ve ta ngei a, a theih ang angin a inbuatsaih nasa hle a. A phur tawh lutuk chuan thildang a ngaihtuah thei meuh tawh lo, lawmman a dawn huna Laura thil a leisak turte chu a mitthlain a hmu deuh reng tawh a. Pawisa a neih remchan veleh Laura chu nupuia neih a tumruh hle.

Intlansiak hun a lo thleng a. Tommy chuan a car chu a theih ang tawkin a tuaihnum a, $ 1,000 chu midang dawntir a tum lo hle. A thil tum tihlawhtling loa haw leh chu a duh hauh lo.

An tlan ta! Tommy-a chu chumi nia intlansiak zingah chuan naupang ber mahse a tlan tha ve hle mai a. An tlan tan atangin mipui thawm pawh a ring tha, car lah chu chak em emin an ri fua fua hlawm a.

Chutiang boruak karah chuan thil duhawm lo deuh mai a rawn thleng ta tlat mai! Tommy-a car chu a chesual a, intlansiaknaah chuan a let tawp tawp mai a, tumahin eng vanga chutianga chesual nge a nih an sawi thei lo.

Tommy-a car chu a letling zawngin a awm a, a kang hluah hluah mai a. Tommy-a chu car chhung atang chuan an pawt chhuak thei hram a, mahse an bawihsawm ngial pawhin beisei tur a awm tawh meuh lo.

Thei leh thei lo hian thil a rawn sawi a, a hmui bul seta ngaihthlak ngai khawpin a aw pawh chu a zawi a. Khawvela a hun tawite hman chhunga a thusawi hnuhnung ber chu heti hian a rawn phuh chhuak a:

“Laura hnenah khan ka hmangaih a ni tih hi lo sawi ula, ka la thlahlel reng a ni tih lo hrilh bawk ula. Laura kha lo tap lul suh se, ka hmangaihna hi engtikah mah a thi ngai lo ang tih in lo hrilh ngei ngei dawn nia...”

Laura chuan he khawvela a hmangaih ber mai a hmu leh tawh lo tur chu tuar thiam har a ti hle mai a, biak inah Tommy tan chuan a tawngtai thin a. Amah a hmangaih em avanga Tommy chuan nunna a chan tih chu a ngaihtuah let a, a lungchhiat a tizual thin. Biak inah chuan amah chauhin a awm a, a thinlungah Tommy-a aw ngei mai chuan heti hian thu a rawn sawi leh thin a:

“Laura hnenah khan ka hmangaih a ni tih hi lo sawi ula, ka la thlahlel reng a ni tih lo hrilh bawk ula. Laura kha lo tap lul suh se, ka hmangaihna hi engtikah mah a thi lo ang tih in lo hrilh dawn nia...”

Laura and Tommy were lovers.
He wanted to give her everything
Flowers, presents and, most of all, a wedding ring.

He saw a sign for a stock car race
A thousand dollar price it read.
He couldn’t get Laura on the phone
So to her mother Tommy said

Tell Laura I love her,
Tell Laura I need her.
Tell Laura I may be late
I have something to do
That cannot wait.

He drove his car to the racing ground,
He was the youngest driver there.
The crowd roared as the started the race,
From the track they drove at a deadly pace.

No one knows what happened that day,
How his car overturned in flames.
But as they pulled him from the twisted wreck,
With his dying breath they heard him say

Tell Laura I love her,
Tell Laura I need her.
Tell Laura not to cry,
My love for her will never die.

Now in the chapel where Laura prays
For her Tommy who passed away
It was just for Laura he lived and died.
Alone in the chapel she could hear him cry.

Tell Laura I love her,
Tell Laura I need her.
Tell Laura not to cry,
My love for her will never die.

Tell Laura I love her,
Tell Laura I need her.
Tell Laura not to cry,
My love for her will never die.

Thursday, April 11, 2013

Uluk ang u

Mizo tawng a hausa kan ti fo tak naa, tawng thenkhat nena khaikhin chuan chuti lutuka hausa chu a ni bik lem lo. Tawng hausa lutuk lo a nih tawh nak alaiin, tunlaiin a ziak dan leh tawng dan kan duhtui ta lo viau mai lehnghal a. Keimahni Mizote bak hi kan tawng humhalh tur kan awm chuang lo a; chuvangin, thalaite hi a suasamtute ni loa a humhalhtu kan nih a ngai. Bul tantuah tang ila, kan tawng kan hman dan hi uluk ang u.

Kan tawng kan tihduhdah tantirh hunlai vel hi chiang taka sawi theih chu ni lo mahse mIRC rawn lar chhoh lai kha a bulpui pakhat chu a tih loh theih loh a. Inbiaknaah thu type awlsam dan an ngaihtuah a, a lamtawi an uar chho a, mIRC pawnlamah pawh an chhawm zui ta zel mai a. Khatianga an tih thin khan an rilru a luah hneh tawh em avangin thil pangngaiah pawh an hmang ta zel mai niin a lang.

Chumi hnuah mobile phone a rawn inlar ve leh a, a hma aia nasain tawng sipel an tiduhdah lehzual a, a bikin tlema thalai lehzualte hian an uar zual emaw ni aw a tih theih. A nasat tawh tehreng nen, Orkut kan hmelhriat a, chumi hnuah Facebook kan la ti ta deuh deuh! Heng thian siamna website kan hman nasat hnu phei hi chuan nasa tawh tak a ni! Kan inbiakna pawh ni lem lo, Facebook status update dawn pawhin chhiar harsa khawpin lamtawi leh sipel phuahchawp deuh deuh kan hmang ta fo chu a nih hi!

Lehkhathiam phei chu ka ni lem lo a, mahse keima phak tawk tawkah chuan Mizo tawng ziak leh lam dan hi ka duh uluk ve viau zel a, tlema hmang duhdah deuh ka tawn chang hi chuan ka vei riau zel a. Ngamtlak zual deuhte phei chu a hman dan dik te hi ka’n hrilh ve leh nawk nawk zel reng a, an pawm leh pawm loh chu ka hre zui lem hlei law.

Tunlai thalaiin kan buaipui em em, Facebook velah hian dik lo tih ka ngah mai a. Mizo te’n thu uarna kan neih lar berte zinga mi ‘Awi’ tih te pawh tunah chuan ‘Ui’ an ti ta daih mai a, ‘Nichin’ aiah ‘Nachin’, ‘Em ni’ kan tih thin pawh ‘Ami’ tiin an thlak deuh fur ta mai! Chu mai a la ni lo a, ‘Aw’ leh ‘O’ hmanpawlh tlat te, Mizo tawnga awm miah lo ‘G’, ‘Q’ leh ‘Y’ hmang te an awm nawlh nawlh bawk a. Han en reng reng pawhin a dik thlapa ziah a harsat bikna a awm lo reng reng a. Hetiang neuh neuh atanga kan uluk loh chuan nakin zelah a buaithlak chho viau ang tih a hlauhawm.

SMS bik hi kan thlurbing leh lawk ila. Mi thenkhat thu min rawn thawn hi chu chhiar ngaihna ka hre lo fo mai a, ‘Ka chhiar thiam lo, pangngai deuhin rawn thawn nawn leh mai rawh’ tih ka nei nual tawh mai. Lamtawi kan uar hian kan rilruah ngaihsamna, thatchhiatna, inthlahdahna te chu zawi zawiin a tuh chho zel a, a tawpah chuan kan tawng kan tikhawlo viau dawn tihnaah ka ngai a. Tunah chuan nasa takin la lang chhuak kher lo mahse, nakinah chuan a la thleng ngei ngei dawn tih a chiang tlat si. Chutih hunah chuan Mizo tawng thiam chiang chiah si lo, tawng dangah laktlak em em chuang si lo an awm fur ang tih a hlauhawm riau.

Kan thlir liam mai mai thin hi a fuh lo hlein ka hre bawk a. Tuna ho deuh anga kan ngaihte hi nakinah chuan buaipui tham an la tling ngei ang a, chuvangin tun atanga tan kan lak hi a pawimawh tlat tawh. Thalaite’n bul kan tan phawt chuan reiloteah hlawhtlinna hmel chu kan hmu ngei ngei ang.

Mizo tawng hi awl deuh angin lang mahse a har ve phian a. A sipel inang, thluk danglam daih si, a awmze inang miah lo pawh a awm teuh a. Thiam viaua inhria pawhin tih fuh chiah loh an nei ve fo tho a, pianpui tawng mah ni se, thiam bel hlarh chu a lo har a nih hi. Hetiang hi ni mahse, kan phak ang tawka tawng kan hmang uluk a nih a, kan duhtui a nih phawt chuan hma chu kan sawn ngei ngei ang.

Tlemin han peng deuh hlek ila:

Tunhmaa kan thil hriat ve dan, kan thil lo lam dan kha a lo dik lo nge ni, tunhnu hian an thlak danglam ta nual mai a. Tam tak chu kan lo thanhnan ve laklawh tawh bawk si a, a buaithlak ve duh angreng phian.

Guitar design nalh ber pawla ka ngaih thin, ‘Ibanez’ hi Mizo tawng ang chiahin kan lam thin a, ‘I-ba-nez’ tiin kan lam mai thin kha a ni a, mahse tunhnuah a lam dan an rawn thlak danglam a, ‘Ai-ba-nez’ an rawn ti deuh talh talh mai a, kan lam thin dan ang kha chuan kan lam ngam ta meuh lo.

Chutiang bawkin, Zoramah CBZ bike a rawn chhuak a, ‘Si-bi-zet’ tiin kan lo lam ve mai thin a. Mahse, hun a kal deuh a, ‘Si-bi-zi’ a ni leh ta daih mai bawk a, kan hawi kan hawi mai chu a nih hi! Sikul kan kal ve laia ABC kan zir thin kha ka ngaihtuah let a, ‘Z’ hi kan Miss leh Sir te khan ‘Zet’ ti ngeiin min zirtir kha a ni sia, tunah lem ‘Zi’ an ti ta zel mai si a, keimahni dik loh nge kan Miss leh Sir te dik loh tih pawh ka hre teh nuaih ta lo. Tu emaw ber chu dik lo chu an awm chiang!

‘Nike’ thilsiam kha nei phak ve lem lo mah ila, a hming hrim hrim hi chu kan hre bel ve tlet tlawt viau a. Kan lo ralkhat hmelhriat ve dan chuan ‘Naik’ tih kha ania, mahse tunhnuah hian an pawm tlat tawh lo. ‘Nike’ chu ‘Nai-ki’ tih tur a ni tlat tawh! Kan lo hriat ve thin dan ‘Naik’ tiin sawi leh chiah ila, hnunglamah min nuih ru tet tet tawh dawn chu a ni mai a, an ti buaithlak tak tak a ni!

Wednesday, November 21, 2012

December thla mawlh mai kha!!

Krismas a hnai leh tan ta a, kan naupanlai kha chuan December thla kha kan nghakhlel thei hle a. Sikul kan chawlh veleh rual u zawkte khan pawl an siam a, an KID ah kan tang thin.
Pawl hrang hrang khan BUK kan sa a, kan theih ang angin chak pawh kan lakhawm a. A tlangpuiin a bangah chuan buara kan hmang thin a; buhfai bag ruak kan zaithler a, khatiang khan a bang chu kan ping mai thin.
A chhungah khan BOSS awmna tur kha chu kan uluk thei khawp mai a, a KID te zinga a duhsak deuh ber kha KID BOSS kan tia, KID zingah chuan a thu bera ngaih a ni thin.
Bukah hian kan thil neih chi hrang hrang kan keng khawm ve thin a - a thenin milembu (comics) an rawn kenglut a, hun awlah chuan buk nghah pahin kan chhiar nasa thei hle.
Zan lamah bukah kan lutkhawm a, midang buk tihchhiat dan tur kha ngunthluk tak maiin kan han ngaihtuah ta thin a. Boss khan hma a hruai a, a thuihruaite khan ral do turin kan zui diah diah zel a. Midang buk tihchhiat theih kha chu thil ropui tak hi a ni ringawt.
A hma atanga 'scout' te'n mi buk awmna an lo thlithlai hmasak thin avangin kan tum ram kha chu kan pan nghal chat mai a, kan hmanraw neih ang ang - sairawkherh, thal, tiang sei tak, lung - kan keng a, kan thil tum tihhlawhtlin ngei tumin kan inzui chhuak thin.
Mi buk kan tichhia a, buk neitute'n keimahni tihchhiat a ni tih an hriat khan kan buk chu tihchhiat dan an ngaihtuah ve leh thin a, khami lo dolet tur khan kan lo insangmar ve thung thin.
Chhunah pawl leh pawl kan indo a, a changin sairawkherhin kan indo a, saihlum bakah lungte pawh kan hmang tel thin a. Thal hmanga indo pawh kan nei zeuh zeuh a, a lo hlauhawm thei awm mange te ka ti leh hnuhnawh.
Tual zau deuhah pawl leh pawl chu kan han inep a, a chang chuan pawl lehlam lehlama mi kha pakhat te tein kan insual thin a, tumah lo inpuih kha phal a ni ngai lo a. Na lutuk sawi tur kha an awm ngai lem lo a, a mak ve angreng.
Krismas a thleng dawn a, dawhthlak zan kha a nghahhlelhawm thei. Nu leh pate bulah kan duhzawng kan sawi teuh a, anni khan 'Krismas Putar' hnenah an lo thlen ve leh chhawng a. Krismas Putar-in kan dawhthlak tur a rawn chhawp lawk kha chhungte awm loh hlanin kan en ru ngei ngei a. Khatia kan en ruk hnu pawh khan Krismas tukah hi chuan a lawm berah kan tang leh thei zel tho chu ania.
Tunhnuah chuan khatiang boruak kha hriat tur a awm ta lo a, a tluka nuam kha a awm hian ka hre thei lo. Ka ngaihtuah let leh pawh hian kha'ng hun ang kha inherchhuak leh thei se ka ti rum rum zel.

Tuesday, October 23, 2012

RIMAWI LEH KEI

Hriat theih tirh ata rimawi hian min chenchilh nasa hle a, ka naupanlaiin ka pa hian country music a ngainat em avangin cassette a collect thin a, cassette 300 chuang chu a nei thin a, khatih lai kha chuan a nei hnem pawl a ni ve hial a. Hetiang a nih avang hian country music chu ka thanlenpui a tih loh theih loh a. Class 2 ka nihin Queen Greatest Hits hi a rawn lei a, hei hi ka atchilh ta bur mai a, tun thleng hian ka la duh ta reng chu a ni.
1985 khan ka pain Stryper - To Hell With The Devil album kha min leisak a, ka ngaihlu leh hle mai a. 1989 khan ka nuin, “I ngaihthlak duh takin ka rawn hawh ve tawp,” tiin kan chhungte ta, Guns N’ Roses album Appetite For Destruction kha a rawn hawh a, ka ngaithla duh mai pawh ni loin, ka ngaisang ta hle mai a. Country music thanlenpui mah ila rock music lam chu ka awn ta ber zawk a.
Ka tetlai atang tawhin rimawi hian ka nunah hmun a chang lian viau mai a. Radio-a sap hla hun hi ka chang ngar ngar thin a. Ka chhungte chu cassette ruak ka leitir a, radio-a sap hla huna ka hla duhzawng deuh chu ka lo record thin a, hetiang hian ‘Collection’ hlu em em mai ka neih phah teuh mai a, khatiang hun laia ka ngaihthlak nasat deuh, tuna ka la hriat chian chu ‘Hello - Lionel Richie’ leh ‘We Built This City - Starship’ te kha a ni awm e.
High School kan rap chho a, a ngaihthlak ringawt chu ka duhtawk ta lo a. Class 8 ka nih kum, 1990 khan guitar perh hi ka thiam ang angin ka zir ve nawk nawk a, hla chu ka rem ve thei ta mai a. Cable TV a rawn chhuak a, Extreme hla ‘More Than Words’ ka perh thiam tirha nuam ka tihzia leh mi bula guitar perh nuam ka tihzia te kha ka la theihnghilh thei lo!
Class 10 kan chuangkai a, St. Paul’s High School function ah kan thianzaho - Kei, Mafaa Hauhnar, Engmawia, Zoramchhana leh Thuamtea te khan band kan din chawp nawk nawk a, kan zai ve ngawt mai a. Kei kha lead guitarist ka ni ngei a, Mafaa leh Engmawia te an zaidun a, Thuamtea’n bass perhin, Zoramchhana’n drums a vaw bawk a. Kha kha ka band telna hmasa ber a ni.
Thiam vang em em pawh ni lo, boruak ngam vang zawk mah mahin function thenkhatah ka’n solo ve leh lawk a, School-a singing competition ah pawh vawikhat chu ka tel ve ngawt a, eng chu ka ang lem hlei lo a. Mi zai kha ka remsak ve nual a, lawmawm ve deuh chu, ka remsak thin zingah pakhatna kha an awm ve nual mai.
Pachhunga University College ah ka kal a, 1994 khan PU (Sc) 2nd Year kan zir laiin College Beat Contest a tel turin kan inpawtkhawm a. Keiin bass guitar ka perh a, Robert-a leh Lianzuala te kha kan guitarist te an nia, Hruaitluanga chu a zai a. Drummer kan hmu zo ta tlat lo mai a. Kan mangan viau laiin Dreamhunter chuan Beat Contest a tel an tum loh thu an sawi a, an drummer J. Mala chuan min puih theih thu a sawi ta hlauh mai a, a lawmawm duh ania aw!
Beat Contest a tel tur hian kan inbuatsaih ve char char a, J. Mala te in ruakah te kan riakkhawm thin a. Hetah hian R.D.A (Dreamhunter) pawh a rawn riak ve thin a, a hlimawm duh phian mai a. Hla hrang hrang kan en kual hnuah ‘Johnny B. Goode’ leh ‘Bringin’ On The Heartbreak’ te chu Beat Contest a sak atan kan thlang fel a, hun awl remchangah chuan kan ri ve ta tluk tluk mai a.
Band hming phuah a ngai ta. Hming hrang hrang kan thehkhawm a, a tawpah chuan tunlai hla chauh ni loin hmanlai hla te kan sa dawn sia tiin ‘Screaming Forties’ tih chu lungrual takin kan pawm a. Beat Contest ah chuan pakhatna kan han ni ve hlauh mai a, nuam kan ti teh asin! College Fresher’s Social a awm zui a, hetah hian kan zai zui bawk a.
1994 hian a vawikhatna atan Pachhunga College ah chuan ‘John Lalruata Music Festival’ an buatsaih a, kan college mai ni lo, hmun hrang hrang atangin zaithiam - band leh malzai - an sawm teuh a. Keini band pawh chu Beat Contest a pakhatna kan ni bawk a, tel tur chiang saa kan nih phah a. ‘Screaming Forties’ anga kan zaina apiangah Dreamhunter drummer J. Mala hian min pui ta zel mai a ni.
Vengchhung lamah pawh mi zai ka remsak ve thin a, 1993 khan YMA Day urlawk zanah YMA Social a awm dawn a, hemi atan hian kan han insawmkhawm nawk nawk a. ‘Boys 2 Men’ tih hming inphuahin kei (rhythm & vocals), Lalrotluanga (lead guitar), Thazuala (bass guitar) leh Masanga Sailo (drums) te chu kan ri ve leh ta tlauh tlauh mai a. ‘Just Between You And Me - April Wine’ leh ‘Complicated Heart - MLTR’ te chu kan zir a, ‘Just Between You And Me’ hi ka sa a, band anga mi hmaa ka hla sak hmasak ber a ni. ‘Complicated Heart’ ah hi chuan Chhuantea (L) a zai thung.
Hemi hnulam hian vengchhung programme hrang hrang - YMA leh KTP - ah te kan zai ta fo a, band member erawh kan inthlak nual thung a. Kei chuan bass guitar ka perh deuh ber tawh a, Tluanga’n lead guitar perhin, PB Lianhminga chuan keyboard a chang bawk a. Drummer hi kan thlak zing angreng a, Masanga a awm remchan loh thin avangin Rintluanga te kan hmang zeuh zeuh thin.
Mount Carmel School-a la lut ve hauh si loin, 1994 khan Chapchar Kut Beat Contest ah ‘Mount Carmel Band’ a tel turin min sawm ve mauh mai a, keimah ang bawka an School-a lut lo, Tluanga nen chuan kan tel ve ta ngawt a. Lead guitarist hming ka pu a, Lianhminga’n keyboard, Tluanga’n bass guitar a chang a, Tus-a chu drummer a ni a, kan vocalist chu Lhingboi Haokip a ni a. Hemi tum hian Otto Band chu pakhatna an ni a, keini chuan consolation prize kan dawng ve.
1997 ni tain ka hria, Guwahati lama lehkha ka zir lai ania, kan chawlh laiin Aizawl lamah ka haw a. Ka haw lai vel chuan Hrangbana College in Beat Contest an lo nei dawn hnai a, ka nau (cousin) te chuan tel an lo tum hle mai a. Drummer an neih loh avangin tel ve mai turin min lo sawm a, kei pawh chuan ihe loin ka lo pawm ve ta mai bawk a. Band hming hi ‘Incarnation’ tih an phuah a, anmahni hla phuah kan zir ta tluk tluk mai a. Hriatpuia (lead guitar) leh Buddy Hnamte (bass guitar) te kan nia, kei chu Hrangbana College-a lut ka nih loh avangin inthlahrung deuh si, phur angreng tak siin ka tel ve ta chu ania. Hetah hian pakhatna kan nih mai bakah ‘Best Drummer’ lawmman ka la dawng zui a, mahse lawmman sem ni hian ka kal ngam ta lo.
PB Lianhminga leh Tluanga te nen hian kan inkawp nasa hle a, a bik takin PB Lianhminga nen kan inzui hnem lehzual a. Liandingpuii album “Siamthar Lehna’ tlangzarh dawn khan puibawm turin Lianhminga hian min rawn sawm a, kan pahnih chuan kan tel a. Liandingpuii bakah Lianthangpuii (L) leh Nunui te zai kan remsak a. Hemi hnu lawk hian Rotaract Club leh Lelte Weekly in an buatsaih ‘Mizoram For TNT (Live Concert)’ ah anni pathum hi kan remsak zui leh bawk.
Govt. Zirtiri Residential Science College buatsaih ‘College Talent Expo 2004’ ah te telin, December 9-10, 2004 a Saitluanga Tribute Concert ah khan Bad Combination bassist Asanga a remchan loh avangin a hmunruak ka luah bawk a ni.
2003 khan Vega Studio, Laipuitlang buatsaihin ‘Vega Concert’ nei turin ruahmanna an siam a, hetah hian PB Lianhminga (keyboard), kei (bass guitar), Ephraim Malsawma (lead guitar), Liansangkima (drums), Johnny (keyboard) leh C. Sanga (rhythm guitar & vocals) te chu a puipa kan ni a. Hetih hunlaia zaithiam lar chi hrang hrang - Vanlalsailova, Joseph Zaihmingthanga, Robert Lalduhzuala, Lalngengpuii, Zosangliani, Elizabeth Zodinpuii, Ngurthangvela, J&J, Bad Combination, Hard Ray te an tel a.
Vega Concert hi Vanapa Hall ah neih niin, thla khat chuang chu Vega Studio ah hla kan zir tluk tluk mai a. Concert hma zan chuan musician ho chuan Aizawl khawpui chhung hmun hrang hrangah poster kan tar char char a. C. Sanga chu kan banner siam expert a ni bawk a, mawi zet maiin a peih fel ran bawk a. Zan hnih chhung concert hi neih a ni a, hemi rual hian AR Lammual lamah III Sovereign an concert ve bawk avangin entu an tlem kan hlau khawp mai a. Mahse, Vanapa Hall leng lo khawp mipui chu zan hnih chhung hian an rawn pungkhawm ve ve a, lawmawm duh tak a ni. He concert hi video in mumal taka lak vek a ni a, a hnuah hralh chhuah theihin an siam nghe nghe a. Hei mai bakah hian calendar an siam a, hei pawh hi an hralh zo vek bawk a ni.
Eizawnna avang tein mumal takin a tihkhawm hleihtheih ta lo a, a ngaihthlak lamah ka tuan hnem chho ta hle a. Vengchhung velah kan ti ve leh zeuh thin a. Engtik kum nge ka chiang ta chiah lo a, Central KTP buatsaihin Vanapa Hall ah concert neih a ni a, hetah hian kan veng KTP hmingin kan tel a. Kei (bass), Buddy Hnamte (lead guitar), MKA (rhythm guitar), Lalnunpuia (keyboard) leh Muanpuia (Dreamhunter vocalist) te chuan Stryper hla ‘Honestly’ kha kan sa.
Band anga ka tel hnuhnunna ber chu 2009 KTP Beat Contest kha a ni a, hetah hian keiin bass guitar ka perh a, Ricky Lalchhandama chu a zai a, Tluanga’n drums a vua a, Rina chu lead guitarist a ni a, pakhatna kan ni hlauh lehnghal. Hemi atana hla kan zir chu ka ti khat ta deuh bawk a, bass guitar ka perhna lamah ka kut te a durh vel!
2000 khan a vawikhatna atan Male Voice kan din ve a, pianthar tirh a la ni a, zaiho ngai lem lo kha kan insawmkhawm a, a vawikhatna atan camping follow-up programme ah kan zai a. A hnu deuhah Synod Revival Speaker, LH Rohmingliana’n kan vengah crusade a neih tumin a hnung kan zui bawk a, sermon hmain kan zai thin.
Male Voice member hi kan inthlak ngun hle a, a awm remchang apiang kan inpawtchawp mai thin a. KTP leh kohhran programme hrang hrangah kan zai ve nual hman a. Dawrpui Vengthar Pastor Bial KTP programme ah pawh kan tel ve nual hman a. Vanapa Hall a Central KTP buatsaih concert ah pawh ‘Free Grace Ambassadors’ tih hmingpuin kan tel ve a ni.
Tunah chuan chhangchhiat nen, eizawnna buaipui ngai nen, a tih tak tak theih ta lo a, a ngaihthlak lamah thahnem ka ngai viau tawh mai a nih hi.


Tuesday, August 21, 2012

When The Roll Is Called Up Yonder

Lalpa Tawtawrawt A Rik Hunin
(K.H.B. NO. 203) (I Kor. 15:52)

James M. Black chu Williamsport, Pennsylvania a Methodist Sande Sikul zirtirtu a ni a. An kohhran huang chhunga thalai pawl pakhat, ‘Young People’s Society’ ah President nihna pawh a chelh tel bawk a.

Nikhat chu zu ngawlvei pakhat fanu, kum 14 a upa chu an biak ina inkhawm ve thin turin a sawm chhuak thei hlauh mai a. Chu hmeichhe naupang chu a tawp thei em em mai a, a thawmhnaw te pawh chhe tak tak te a ni a. Mahse, a sawmna ngaipawimawhin hun engemawchen chu biak inah chuan a inkhawm ve thin a.
 

Nikhat chu hming an lam a, chu hmeichhe naupang hming an lam chuan a rawn chhanglet ta tlat lo mai a. Chutianga an hming lam laia an chhanglet lo chu pawi a tih thu sawi pahin Black chuan, “He leia hming lam lai pawha awm loh chu a va tha lo ve. Nunna Lehkhabu-a hming an lam hunah chuan a awm ve em ang chu maw!” a ti zui a.
 

Hetiang kaihhnawih thei tur hla hi a ngaihtuah zui nghal a, mahse a inhmeh tur erawh a ngaihtuah chhuak zo ta lo a. Inkhawm ban hnu pawh chuan a rilruah a awm ta reng a.
 

In a thlen hnuah pawh hla bu te chu a keu a, a rilrem zawng a hmu chuang si lo a, Pathian hnenah a tawngtai ta ngawt mai a. “Aw Lalpa, khita ka hming an lam hunah lo chhanglet thei turin min awmtir ang che,” tiin.
 

Chumi hnu chuan piano a thutchilh a, mittui parawl teuh chung chuan hla a phuah tan ta a. A thu chu a rawn lang nghal zut zut mai a, chutiang bawkin a thluk tur pawh chu reilote chhungin a nei leh nghal mai bawk a. Minute 15 a ral meuh chuan hla chang hnih chu a phuah fel der tawh a ni.
 

He hla ropui tak mai hi Pathianin a pek liau liau a nih avangin ama duh angin a thu pawh a siamrem ngam lo a, a tira a thinlunga a lan dan ang angin a dah hlen ta a ni.
 

He hla Mizo tawnga letlingtu chu Pu Zosaphluia a ni.
 


Lalpa tawtawrawt a rik hunin hunbi a awm tawh lo’ng,
Kum khuain chiang takin khua a vâr tawh ang;
Lui râlah khian Leia mi chhandamte an awm khâwm hunin,
Khita hming an lam hunin ka awm phawt ang.
Khita hming an lam hun chuanin ka awm ang

Friday, December 30, 2011

Company hrang hrangte hming neih dan

Apple Computers :
Steve Jobs chuan apple tluka thei duh a nei lo a. An company thar chuan thla 3 hnuah pawh hming a la nei lo a, a thawhpuite hnenah a aia hming tha an hria a nih loh chuan Apple Computers tih a nih tur thu a sawi a. Rawtna dang a awm tak loh avangin an pu hlen ta a ni.
CISCO :
Awmze ril tak a nei lem lo a, San Francisco tih atanga lakchhuah mai a ni.
Compaq :
An company hming hi computer lamtawi COMp leh thil te tak te sawina PAQ belhbawm a ni.
Corel :
Corel tichhuaktu Dr. Michael Cowpland hming atanga an phuah chhuah a ni a. A awmzia tak chu COwpland REsearch Laboratory tihna a ni.
Google :
A tirah chuan fiamthu deuh reuhin ‘Googol’ an ti phawt a. Googol tih hi number sawina - 1 zawha 0 hlir 100 sawina a ni a. Stanford graduate pahnih - Sergey Brin leh Larry Page te chuan an hralhchhawng a, ‘Google’ tiin an thlak ta a ni.
Hotmail :
A hmuchhuaktu Jack Smith chuan  website atanga e-mail hman theih dan a ngaihtuah a. Sabeer Bhatia chuan tihdan tha deuh a rawn hria a, bul an tan a. ‘HoTMaiL’ tiin a hming an phuah a, ‘html’ tih tel ngei an duh vanga phuah an ni.
Hewlett Packard :
Bill Hewlett leh Dave Packard te chuan an company din chu Hewlett-Packard nge Packard-Hewlett ni ang tiin thum an vawr a, Hewlett Packard tih hming hi an vawrchhuak ta a ni.
Intel :
Bob Noyce leh Gordon Moore te chuan an company din thar chu ‘Moore Noyce’ tih an tum a. Mahse hotel chain hmingah an lo hmang tawh si a, INTegrated ELectronics atanga lakawpin Intel hi an phuah ta ringawt mai a ni.
Lotus :
Mitch Kapor chuan ‘The Lotus Position’/’Padmasana’ tih atangin he hming hi a rawn phuah a ni.
Microsoft :
Bill Gates chuan MICROcomputer SOFTware chhawm zui zel duhna nei chungin a tirah ‘Micro-Soft’ tiin a phuah a. A hnuah ‘-’ hi an paih a, Microsoft tia hriat zui a ni.
Motorola :
A dintu Paul Galvin chuan car a hman chi radio an siamchhuah tantirhin he hming hi a phuah a. Khatih laia radio company lar ber Victrola behchhan deuha a phuah a ni.
Sony :
Hemi hming hi Latin tawng ‘sonus’ tih atanga lak a ni a, a awmzia chu ‘sound (ri)’ tihna mai a ni a. Hei leh American hovin naupang nikhua tak kohna atana an hman ‘sonny’ nen kaikawpin ‘Sony’ hi a rawn piangchhuak a ni.
Yahoo! :
He thu hi Jonathan Swift tihchhuah a ni a, Gulliver’s Travels ah khan a lo hmang tawh a. ‘Yahoo’ tih chu a pawnlam landana mi hip lo tak, mihring pangngai pawh ang lo tluka ngaih tihna angin Swift chuan a hmang a. Yahoo! dintu Jerry Yang leh David Filo te khan anmahni chu ‘yahoo’ mize nei nia an inhriat avangin he hming hi an thlan phah a ni.