Tlawhtu

Thursday, September 14, 2017

RINTLAK PATHIAN

Mihring chuan khawvela kan chen chhungin duh dan te kan nei a, kan awm dan turah ruahmanna chi hrang hrang kan nei nasa viau thin. Amaherawhchu, hetianga mihring remruatna te leh ruahmanna te hian awmzia a lo nei lo khawp mai a ni tih a takin ka hmu chho a. Pathianin a thikthu chhiatzia a rawn lantir meuh chuan hai der theih rual a ni lo.

Tunhmain Kohhranah rawngbawltu te ka lo ni ve thin a, hun engemaw atangin rawngbawlna te chawlhsan a ngai a, mawhphurhnain min delh loh na na na chuan inthlahdah a lo awl khawp mai a. Kum tam fe chu Pathian lam hawi tha duh loin, Pathian ngaihsak mang loin hun ka hmang chho a.


Ka buai tan:
2016 kan hmang chho tan chauh a, kan innghahna ber mai, ka pa chu a vawihnihna atan cancer vanga enkawl a ngaih thu kan hria a. Hemi karah hian kei pawh ka inringhlel tan ve bawk a, mahse ka pa ber enkawl chhoh laia lo buai ve chu chhungte an khawngaihthlak tiin ka zep ta rih a.

Tu hriatpui lem lohin a rukin ka buai ve zak zak a, chaw ka hak nasa tial tial a, ka awm zawn velah hian a na veng veng reng a, a reh duh hauh lo lehnghal a, na chhawkna ka ei leh mai thin a. Tun hma atang tawhin ulcer nei thin ka ni a, ka awm dan pawh a hma ang deuh bawk a nih avangin ulcer ni turah ka ngai phawt a. Nidangah chuan ulcer damdawi strip khat ka ei zawh chuan a dam mai zel a, mahse inzawm veka strip li ka ei zawh hnuah pawh hma a sawn ta si lo a, ulcer ni loin cancer ngei a nih ka ring nghet nghal a.

Thil lem a harsa tial tial a, na chhawkna mum khat pawh thial sawm phawt loh chuan ka dawlh thei ta lo a. Thil ka ei that theih tak mang loh avangin ka rihna pawh a tlahniam chak khawp mai a, thla 4 chhungin kg 10 velin ka rihna chu a tlahniam hman a. Ka pa chemo khai vel nen ka la zep ta zel a, ka awm erawh a nuam tawh lo hle a.

August thla a rawn inher chhuak a, Mizoram Journalists’ Association (MJA) free medical check-up neih tur a ni a. Hun remchang a rawn inher chhuak si a, August ni 26, 2016 chu ka inentir hun tura kan hruaitute’n an lo ruat a ni a, ka nih tur ang ang nih tawh mai a tha tih rilru pu chungin Aizawl Civil Hospital ka pan ve ta a.

Tum dangah chuan a thlawn veka inentir kan nih avangin a theih ang ang chu kan ti kim viau thin a, mahse ka inrinhlelhna chu a dik ngeia ka hriat avangin endoscopy bak a ngaih loh thu ka sawi a. A tihna hmun tur ka pan a, kan thiante pahnih dang nen kan awm ran mai a, kei chu a hmasa berah min rawn ko a. An han en a, ka chaw kawng a cancer a ni tih chu a chiang khawp mai. Biopsy an la a, kar khat hnuah a result a hriat theih tur thu min hrilh a.


Pathian hnathawh a lang:
Civil Hospital atanga Dawrpui Vengthar pana ka haw chu ka rilruin ka vui nasa khawp mai a. “Ka pa a cancer nawn leh a, kei ka lo ni ve leh zel a, engati bik em em nge? Eng thil sual nge kan tih bik?” tih te, “Ka nupui fanaute hi heti mai hi an la ni ve si a, kalsan thei pawh ka la ni lo asin. Lo thihsan ta ila, engtin nge an awm ang?” tih te ka ngaihtuah a, hmalam hun chu a thim mup a ni ringawt. Pathian pawh ka dem titih deuh nghe nghe a, midang bulah engmah ka la sawi chhuak ngam der si lo.

In ka thlen hnu chuan mut pindanah ka lut a, Pathian hnenah ka tawngtai ta ngawt mai a. Chutah chuan  a vawikhatna atan Pathian hnathawh a rawn lang nghal a, ka tawngtai zawh hnu chuan chawp leh chilhin ka ngaihtuahna fel lo zawng zawng - a thim zawnga ka thlirna te, a vuivai zawnga ka thlirna te chu Pathianin min rawn paihbosak daih mai a. Hemi atang hian tun thlengin rilru hahdam deuhin ka awm phah ta reng mai a ni.


Chemo leh inzai:
Mizoram State Cancer Institute, Zemabawk-ah September, 2016 atangin chemo ka khai tan a, cycle 3 ka khai zawh hunah zai tura tih ka ni a. Ka inzai hun atan November ni 22, 2016 ni se tiin doctor te chuan thu an titlu a.

Mihring remruatna leh ruahmannain awmzia a neih lohzia a rawn lang tan a. October ni 30, 2016 ah ka pa chu a chauh sawt em avangin damdawi inah kan dahlut a. Ziaawm lam a pan thei meuh lo a, inzai tura damdawi ina ka luh ni tur, November ni 21, 2016 chuan kan chhungkaw innghahna ber, ka pa chuan Pathian dinglama thu turin min kalsan ta mai a. Ka inzai hun tur pawh chu sawn a ngai ta a, chemo in ka taksaa hna a thawh that lai taka min zai an duh si avangin kar khatin an sawn hla ta hram a.

Ka pa thih cham, kar khatnaah inzai turin damdawi inah ka lut a, ka pa vui atanga kar khatnaah tak min zai a. Darkar 5 zet min zai a, min zaitute - Dr. Saia leh Dr. Zothansanga Ralte te chuan hlawhtling an inti hle a, min zai tha viau mai a. Aizawl Hospital ICU ah ni 5 leh zan 5 ka awm a, hemi hnu hian cabin lamah ka insawn chhuak a. Kar 3 chuang zet damdawi ina ka awm hnuah ka chhuak ve thei hram a, in lamah Krismas kan hmang hman vel chiah a ni.

January, 2017 atangin chemo ka khai leh tan a, hemi thla hian cycle khat (cycle khatah ni hnih zel ka khai) ka khai a, February thlaah cycle 2 ka khai a, February ni 27 leh ni 28 ah a hnuhnung ber ka khai a. Min enkawltu Dr. Jerry chuan thla 3 hnua in report turin min ti a, hetah hian chemo hnathawh te an en leh dawn a ni tih te a sawi a.


Result duhawm:
June ni 19, 2017 khan Mizoram State Cancer Institute ka va pan leh a, CT scan te tiin thisen kan test bawk a. Hengte nen Dr. Jerry ka hmu leh a, ka taksaah cancer hnuhma hmuh tur a awm tawh rih loh thu leh thla 6 hnuah chauh in report tawh turin min lo ti a, Pathianin min awmpui nasatzia a lang chhuak!

Pathian thatzia:
December ni 1, 2015 khan ka pa tonsil dinglam a cancer a ni tih kan hre tan a, khami atanga a inenkawlna zawng zawng te, 2016-a a chuap cancer hmuh a nih leh hnua a inenkawlna zawng zawng mai bakah ka chaw kawng cancer a ni tih kan hriat atanga ka inenkawlna senso zawng zawng kha chhutin kan chhungkaw neih atang chuan tih ngaihna reng reng a awm lo. Mahse, mualpho leh bahlah miah loin engkim kan ti ve zel mai a, Pathian vang liau liau hi a ni chiang khawp a.

A hring a hranin Pathian chu kan hmu hauh lo a, mahse mi leh sa, vantirhkoh a lo ngah khawp a, a tul leh nachang kan hriat loh zawng zawng chu mi hian an rawn ti chat chat zel mai a. Chumi piahlamah kan pawisa mamawh tur ang chu a tlachawpin a rawn awm zel mai a. Keiniin kan tih theih awm chhun chu Pathian hnena dil a ni mai a, tih tak zeta kan dil chuan Pathianin kan dilna a lo ngaithla chiang khawp mai a, kan rin ngam chuan a lo rintlak chiang khawp mai.


Pathian inpuanna:
Cancer chu natnaah chuan tihbaiawm berte zinga mi a ni a, a hming ringawt pawh hian min khawih na viau hlawm thin a. Cancer vei chu thil lawmawm lo berte zinga mi a tih theih hial ang. Mahse, cancer hmanga Pathian inpuanna nasa tak mai avang hian ka chunga thil thlengah hian vuina tur reng reng ka hre lo a. Malsawmna chhiar sen loha min vur reng avang leh min awmpui reng avangin lawmthu ka sawi seng lo zawk a ni.

Wednesday, December 10, 2014

Christmas Everyday

A chanchin kan hriat dan chuan hmun hla takah a piang niin an sawi thin a. Thlasik a rawn thleng a, khua a rawn vawh tan hian Krismas lampangin kan rilru a rawn luah thar thin.

Nakin lawka Krismas Ni rawn thleng tur chu nghakhlel takin kan thlir zui a, kan theih ang tawk tawkin mi tin kan inpuahchah thin a. Kan thinlungah pawh midangte tana thil tha tih duhna a rawn piang a, mite tan thil tha tih dan turte kan ngaihtuah chho fo thin.

A bikin December thla chhung na na na chuan kan thinlungah thil dang a leng meuh tawh thin lo a, Krismas Ni hmuk thleng turin kan phak ang tawk tawkin kan inbuatsaih a, kan theih ang tawka ropui leh hlimawm thei ang berin Krismas hman kan tum theuh thin.

Kum a thar a, khaw vawt a reh chhoh hnuah Krismas boruak kan thlauh thla a, kan rilru puthmang kan thlak zui a, a tam zawkte’n December thla chhunga midangte tana thil tha tih an duhna kha an dahtha a, nunphung dang daih hmangin an nitin hun an hmang chho ta daih thin a ni.

Krismas boruakin min chenchilh loh hnuah eng vangin nge Isua chu kan hriat zui ngai loh tih te chu kan ngaihtuah ve fo tho a, mahse kan nunphung erawh a danglam phah chuang hlei lo a.

‘Krismas Arsi’ hi kum khat chhungin vawikhat chiah a inlan thin a, vawikhat a inlan zawh chuan a thamral a, kum khat chhung chu hmuh theih a ni leh tawh lo thin a. Hetiang deuh bawk hian mihringte pawh hi kan awm thin a tih theih a, kum tluanin mahni tan kan hun kan hmang a, midangte tan hun kan siam hleithei lo a, Krismas dawn hnaihah midangte tan kan inpe chauh thin niin a ngaih theih.

Mihringte’n Krismas kan ngaihdanah chuan December thla tawplam, Lal Isua pian ni, thlasik khaw vawt tak mai, mi chi hrang hrangin thilpek kan inpektawn hun, tum danga kan tih ngai loh leh kan ngaihtuah ngai loh - midangte tana thil tha tih hun, a tha thei ang bera awm hun niin kan ngai thin.

Kan in cheimawi te, kan rilru puthmang a tha zawnga kan thlak danglam te, ruai theh te, thilpek kan pek te kha Krismas tinuamtu leh tikimtu a ni teh meuh mai a, mahse khatiangah khan Krismas erawh a tawp mai tur a ni lo a, kan nitin nunah Krismas hi awmtir reng thei ila a duhawm dawn hle.

‘Krismas Arsi’ lan lai chauh ni loin, kum tluanin Amah hria ila, Isua khan kan tan Krismas thilpek duhawm em em mai a hnutchhiah a, chu thilpek hlu tak - hmangaihna chu kan nitin nunah chhawm tel tlat ila, khawvel hi a va’n nuam dawn em!

Mihringte inrema kan awm hi Isua duh dan pawh a ni a, mahni chuan kan kal reng thei lo a, kan khawvel zinkawng zawh laiah hian kawng kan bo fo thin a, hetiang hun kan tawng a nih pawhin Amah chuan kawng dikah min hruai thei zel a ni.

Lal Isua pian kha hun rei tak kal tawh niin hriat reng pawh a harsa thin hle a, mahse kan nitin nuna Krismas boruak kan senglut a nih ngat chuan khawvel nuam tak kan siam thei reng dawn a ni.


He was born so far away
So the story's told
We remember Christmas Day
When winter days grow cold

With the time it passes by
We put away the trim
Then we live and wonder why
We can't remember Him

The Christmas star shines once a year
And then it fades away
Keep the spirit in your heart
It's Christmas everyday (Christmas everyday)

It's not the bells and it's not the snow
And it's not the gifts we get
But He was born so long ago
It's easy to forget

Peace on earth, good will too men
But men can't go alone
We get lost along the way
But He can bring us home

Remember Him throughout the year
Without the star above
He left us all a Christmas gift
He left the gift of love

The Christmas star shines once a year
And then it fades away
Keep the spirit in your heart
And it's Christmas every day

Monday, March 31, 2014

Kan nula rim ve kha!

Middle School chhuahsana High School meuh han kai ve takah chuan rilru puthmang pawh a lo inthlak danglam nasa viau mai a. Puitling deuh riaua inhriatna kan nei a, tlangval chetin kan che chho ve ngei kha ania.

Hmeichhe hmeltha tih deuh kan nei ve tan a, a ruka tha tih kha a hunlai chuan kan ngam tawk vel kha ania. Ralkhat atangin an hmel kan hmu a, kan lai em em zel a. Min rawn melh ve nia kan hriat phei kha chuan a tek hian kan tek chhuai chhuai a ni ber a, kha aia nuam leh lawmawm kha he khawvel ram zauah hian a awm thei lo hrim hrim.

Theihtawpin veiin atchilh mah ila, kan va atchilh deuhte khan engmah lah chu an hre ve der si lo a! Biak chu sawi loh, an bulhnaia kal pawh kan ngam thathum lo ania, kawnglaia inpelh dawn te hian a hla thei ang bera pelh kan tum hram hram zel. Chuti chung pawh chuan thlasik lai ai mahin kan la khur nasa zawk thin nia mawle!

Hmeichhia kan inchuh:
Keini thianho kha hetiang lamah chuan kan harh lem lo hle a. Hmeltha tih chu kan ngah mai a, han biak vel kha chu hnai lo tak a ni thung. Sande Sikul banah kan thianpa pakhat pi te inah hian kan kal khawm a, kan inlehkhaden a. Kan hmeichhe hmeltha tih zawng theuh kha lehkhaah kan ziak tlar dul mai a, pakhat te tein kan thawh a, inlehkhaden chuan kan inchuh ta thin a.

Kan hmeichhe man te chu kan chhinchhiah zel a, cha kawt an awm hunah emaw, duhtawk chin kan neih hnuah emaw khan kan hmeichhe neih theuhte chu kan thlirho a, kan Top 5 zinga mi midangin an man a nih chuan kan inthleng kual ta thin a. Kan duh deuh bik kha chu kan thleng huai ngam thei viau a, a ‘sipisial’ deuh phei kha chu hmeichhe panga pawhin phur takin kan thleng tawh mai thin.

Kan duh ber mantu kha a chang chuan a lo induh ve tlat mai zel a, rilru a va’n hah duh tak aw! Kan indawn ngat ngat a, a tawlh zawk nih kan hreh ve ve tawh thin si a, rei fe chu hetiang hian hmeichhia kan inchuh ta thin a, a hlimawm duh angreng phian.

Khatiang hunlai khan pali kan ni tlangpui thin a, pathum chauh awm chang pawh a tam a, kan hlimtlang thei phian a. Kan headquarter kha veng chunga awm tih takah vengchhung hmundang a lang zau thei em em mai a. Tukverhah kan dak a, a chang chuan enlenna kan inchhawp a, a ruka kan hmuhtaih deuhte khawlaia an kal emaw, an kawt vela an awm emaw kan hmuh fuh chuan phur zetin enlenna hmangin kan thlir thin a. Kan hlim ve veng veng zel tho!

Kawngka kik mawlh mai hi:
Tlema hun a kal leh deuh hnuah kha chuan rilru kan tipaukhauh lui ve ta a, tlema kan lo ‘ralkhat tawih’ deuhte ina len ngei tumin kan insangmar ve tan a. A hma daih atangin kan han infuihpawrh tawn vel a, kan sawi phur chiam a, a hun a rawn thlen meuh hi chuan kan zuzi titih fo mai a. Mahse, lenluh ve tak rawih chu kan nei ve nual tho.

Kan thawmhnaw nalh deuh ber nia kan hriat kan ha a, kan rim turte kawngka bulah kan han ding thap phawt a. Lut hmasa tur kan inhnawn hmasa phawt a, chutah kawngka kik tur kan inruat leh te te a. Nghakhlel deuh si, huphurh deuh bawk siin dim deuhin pakhatin kawngka a’n kik a, midangte chu kan lo biru titih hman thin a. Kawngka kik hnua tlanchhiat tak daih chang pawh a awm nual!

Kawngka kik hi thil huphurhawm tak zawng a lo ni tih ka hriat chianna chu, kan thianpa pakhat hi amahin nula rim turin a chhuak a. Kan thian zinga pakhatin a lo enthla ru a, a hmeichhe rim turte kawngka bulah chuan rei ngial a ding a. Kawngka a kik dawn uk a, a huphurh lutuk chuan a kut a lalet leh zuk thin a. Chutiang chuan pawnah a inkhap a inkhap mai a, darkar chanve vel zet chutianga a awm hnu chuan a tawpah a kik ve ngam hram niin a enthlatu hian a sawi. Huphurhawm duh deuh asin!

A chet that reng theih bik loh:
Hlau leh khur chunga nula ina leng kan nih vang nge pawh ka hre lo, phak tawka nungchang mawi lantir hram hram tum pawhin kan che tha reng thei bik lo a. Theihpatawpa insum pawhin chet chhiat chang kan nei fo mai a, tunhnuah nuihzatthlak viau mahse a hunlai chuan nuih a za duh lo ania aw!

Tumkhat chu Chaltlangah kan carol a, thingpui in turin min lo chelh a, keini pawh chuan thuthmun kan rem ve nghal mai a. An fanu, a hma atang tawha hmeltha kan lo tih ruk ve tak mai chuan thingpui leh cake a rawn sem a. Kan thianpa pakhatin cake a la ve tur chu, an cake zai kha an lo zai bung chiang vak lo a, an in ‘tira mei kai’ ta mai a, kan nui ri ngam chiah si lo, kan thianpa hmai sen awp awp hmuh phei chuan nuih insum a va han har tehreng!

Hmun dang lehah thingpui an rawn sem a, hmeh turin dawhkanah vaimim an rawn chhawp bawk a. Kan thianpa pakhat chuan vaimim chu a va ban a, a khak sual palh emaw ni, vaimim pakhat chu a lum thla ta a, thutthleng hnuaiah a lut daih a, nuihza insum chunga inmelh hrek hrek bak tih theih a tam lo khawp mai.

High School vela ka kalpui thin pakhat kha kan thian zinga miin a lo haw lo riau hi a lo nia, ‘Kawi 6-naah’ (Kan headquarter atanga kawng kawi 6-naa an awm avangin hetiang hian a hming kan phuah) kan lenpui ve tawp mai a. A changtupa ber khan kan len hmasak ber zan kha theihnghilh har a ti ve ngawt ang.

Kan haw dawnin a changtupa leh kan thian dang pakhat an kal hmasa a, kei leh a changtunu chu an hnungah kan kal a. An gate kha thir ania, a vaia hawn ngai loa mihring leng tawk vela hawn theihin an siam a. A kal hmasa te chuan a te zawk chu an hawng a, kan hma chiahah a changtupa chu gate ah chuan a chhuak dawn tihin a changtunu chuan, “Gate kha a hniam a, kun deuh a ngai ania,” a ti hman chiah a, a ri bawl mai a. Kan han en chian chuan mark score tum ber mai chuan kun nachang a lo hre pek lo a, gate-ah chuan intauh hi a lo nia. Kan nula rim ber chu a nuih a za khawp mai a, mahse a insum thei phian a, a nui chhuak ta bik lo.

Kan hmaa kal erawh a nuih a za ve lo chiang khawp mai. Amah hi ngo lampang a nih vangin a zak lutuk, beng sen tawn tawn pawh chiang takin a hmuh theih a, hnunglam a rawn hawi leh tawh lo reng reng. Kan kal liam hnuah a tawng chhuak ngam leh chauh a, a lu chu na ti mahse a tuai ngam lawk lo zui.

Hetah tho hian chanchin dang pakhat sawi tur a awm leh a, (Mak deuh mai chu thingpui in dawn hian kan helhhawlh thin nge pawh ka hre lo, che chhia an awm fo mai) thingpui kan in dawn a, thingpui hang leh kurtai an rawn chhawp a. Kurtai chu a hul lutuk lo a, tlema diak deuh a nih avangin a sawka sawk deuh a ngai a. Kan lenpui ber chuan a la ve dawn a, sawk nachang a hre ve chiah lo aniang chu, kurtai chauh lak tum khan a plate chawpin a chawi kang vah bawk a. Hemi tum hi chuan tlemin kan lo tlangnel ve ta deuh bawk a, kan nui ve ham ham tawh mai.

Kan thian dang pakhat nula rim kha chu a huai bik asin. A hmeichhia kha a nu u te inah lehkha zirin a awm a, an exam lai te a nih avangin a awmna te khan inleng neih kha an remti chiah lo a. Kan thianpa chu a kal lui tho a, gate-ah in neitunu chuan a lo dawngsawng a, “Lehkha zir a ngai a, len kan remti lo,” a lo ti hmak mai a.

Thianpa lah kha a duai lo, “Ka leng dawn lo, tui ka in ringawt dawn asin,” tih pahin in chhung lam chu a pan lui ta tho a. In neitunu chuan tih vak ngaihna a hre bik der lo. ‘Tui in lawk’ chhung kha chu a rei ta phian a, darkar 3 vel zet chu a ni vel ang. Khami chhung khan a sawi anga tui a in char char a nih ngat phei chuan a pumpui chu a lian fu ta ve ang!

A dang neuh neuh:

Urlawk zanah hmeichhia kan sawm ve ngei a, ei tur kan siam hmin tawh tihin an nu leh pate’n an in lama insawn tura min rawn ngen leh tak avangin kan ei tur siam kan dahtha leh a, Krismas zawh hnu daiha kan ei tak thu vel kha chu sawi tel tawh lo mai ila.

Kan thian pakhat ‘star’ deuh te’n Dawrpui taxi stand ep chiaha dawr an neih laiin chhunah an lut ve tawp mai a, a hmeichhia amah chauhin a lo awm bawk nen, an zak leh si, a hmutai tu ber khur nasa lutuk tawng tha thei lo tih vel pawh sawi chhuah chi a nih ka ring lo.

Pakhat dang leh zan rei tan tawh tihin a bialnu te ina len a tum, a bialnu pain rukru emaw a tih phei kha chu ka zep tlat dawn. Kan thianpain an nu a ruk tumin an thawm hriat an hlau khawp mai a, motor pawh an in bul velah an tinung ngam lo a. A hmeichhia zawkin hmanhmawh lutuka motor a nempui sawk sawk pawh kha mi hriata sawi chi pawh a ni lo, an zak lutuk ang.

Saturday, February 22, 2014

NEW YEAR RESOLUTION: Kum Thar Thutiam Hlen Loh A Awl

Kum a thar ve leh ta a, khawvel hmun hrang hrangah mi chitin chitangin thu an tiam nasa leh viauin a rinawm a. Kei ngei pawh hian kum danga ka lo tih ve thin ang bawkin ka tiam ve leh ta chu ania, eng chen nge ka tihhlawhtlin ang tih chu ka sawi thei bik lo.

Hetianga kum thar thutiam neih hi a intanna a rei ve tawh viau mai a. A tlangpuiin khawvel hmun hrang hrangah kum thar thutiamah hian a hma aia tha zawka nun tumna lampang a tam hle.

Babulon mite khan kum a thar rual hian mi thil an hawhsak te chu pek ngei an tum thin a, leiba an neih pawh rulh vek an tum hram hram thin. Rom mite pawhin kum thar tirh hian an pathian Janus (January thla an phuah chhan) hnenah thu an tiam thin.

Hun a kal zel a, thu tiam dan pawh an her danglam ve hret hret a, tun thlengin kan la chin chhunzawm ta zel a. Tunhnuah chuan American ho hian an uar lehzual niin a ngaih theih a, kum zabi 21 hnulamah a tlangpuiin American zinga 40% te chuan kum thar thutiam hi an nei ziah anga chhut a ni.

Thu tiam thin te:
Kum zabi 20 na tirlam atang khan mi tam zawkte chuan nasa zawka mi harsate tanpui an intiam thin a. Hei bakah hian kan chenna chhehvel a hma aia ngaihtuah leh duat zawk an tiam fo bawk.

Hemi hnulamah hian mahni taksa tha zawka enkawl tuma intiamna an uar chho hle mai a. Ei leh in hrisel, rihna tihhniam, insawizawi nasat, tha zawka chaw ei, zu in tlem, meizial zuk bansan, kut tin seh tawh loh tih te a ni nawk hlawm a.

Rilru puthmang her danglam pawh an ching viau bawk a, a eng zawnga thil thlir tam te, a hma aia nuih hnem te leh nuam ti taka nun hman dan zir te an tum bawk thin.

Mi thenkhat chuan sum leh pai lama hmasawnna hmel hmuh tumin thu an tiam a, an thutiam hi an bawhzui thin a. Leiba neih loh, pawisa khawl leh dahkham neih te an tum thin.

Zirna leh eizawnna lama hmasawn tum an awm bawk a. Mahni hnathawh lai chu a hma aia tha zawka thawh te, an hnathawh lai aia tha zawk thawh tum te, mahnia bul tan tum te an awm nawk bawk a ni.

Zirlaite chuan a hma zawng aia result tha zawk neih te an tum bakah, zirna tha zawk neih te, thil thar tam zawk hriat belh te, lehkha zir ngawrh lehzual te an tum thin.

Heng bakah hian thutiam dang chi hrang hrang - mahnia felfai lehzuala inrelbawl, rilru hahna tihbo, phunchiar loh, hun hman thiam, mahnia intodelh, TV en tlem, video games khelh tlem tih te a ni nawk hlawm.

Thenkhat chuan midangte tana hun hman hnem lehzual an intiam a, Kohhran leh khawtlang thiltiha tel hnem, midangte tanpui tura pen chhuah, rualpawl lehzual, zau zawka thian kawm dan zir, thian thar siam, chhungkaw tana hun hman tam, nupui/pasal neiha fa neih, tawngtai nasa lehzual tih te a ni hlawm bawk a ni.

Hlawhtling/hlawhchham:
Kum tin hian thutiam nei hlawm thin mahse hetianga kum thar thutiam nei te hi an thutiamah an ding hlen ngai chuang lo a. University of Bristol in mi 3000 an zir chiannaah chuan 88% te chuan an thutiam an tihlawhtling lo a. A tirah heng mi 3000 zinga 52% te chuan an thutiam hlen an inrin thu an sawi ve bawk a, an vai chuan an tihlawhtling lo chiang hle a ni.

An zir chiannaah hian mipa te chuan thutiam an hlen tha zawk a, 22% velin an tihlawhtling a. Hmeichhe zinga 10% vel chauhin an kum thar thutiam an tihlawhtling ve thung a ni.

Kum thar thutiam zinga tihhlawhtlin harsa zual nia an thlan chhuahte chu - rihna tihhniam, meizial zuk tawh loh, thil thar zir, ei leh in hrisel zawk, leiba neih loh leh pawisa khawl, chhungkaw tana hun tam zawk hman, hmun danga zin kual, rilru hahna tihtlem, midangte tana inpek, zu in tlem.

Keipawhin ka tiam ve thin:
“Mi pawhin an ti ve tho alawm” ti rilru chungin kum thar thutiam hi chu ka’n nei ve fo mai a, a hlawhtling tluantling khat angreng viau lehnghal! Mahse, engemaw chen a hlawhtling ve tho a, tiam loh ai chuan hma ka sawn tho tho tiin ka inthiamchawp ve mai zel.

January 1, 2013 khan huphurh ru deuh chungin ‘meizial zuk ka sim tawh ang’ ka ti ve pawp mai a. Meizial zuk ruk hi ka ching hma ve angreng si a, eng chen nge ka nghei theih dawn tih lampang pawh ka ngaihtuah tha duh lo a.

Nikhat pawh rin aiin a lo rei duh viau mai hi a lo ni a, mahse ka lo tiam ve tawh si a, inngaihtuah lunglen loh hram ka tum ve tang tang a. Ka bulhnaia midangin an zuk te hian a rimtui ka ti em em mai a, phihthlaksak a han fawh ve mai a chakawm duh khawp mai! Harsa chu ka va han ti tak e aw!

January thla laihawl chu ka nghei thleng thei hram a, a bak chu ka tih thin chu ka ti ve leh ta mai a. Mahni thutiam bawhchhiat chu nuam ti bik chiah lo mah ila, ka meizial zuk chakna khan min hneh bawk si a, ka inthiamchawp leh ta char char mai a. ‘Thla chanve lai ka nghei hman a, a hrisel hrim hrim’ te ka ti leh ringawt zel.

A hma pawhin kuhva nghei ka lo tum tawh bawk a, ka hlawhtling rei lem chuang lo khawp mai. Kuhva pawh hi ka ei nasa khawp mai a, nghei chu harsa ka ti ngang mai.

Ka la nghei rei ber chu a hranpaa intiam em em loin ka nghei thut mai a, thla 3 leh a chanve chu ka nghei hman a, mahse ka ha a na ta riau mai a, a nat mai bakah a za tel bawk si a. Ha pawh ka nawt tha ngam lo lek lek ta mai a, thil ei a harsa bawk si. Chuti teh hrep chu tiin ka inngaihtuah a, keimah hian nghei duh mah ila, ka ha hian insawizawi nan a lo mamawh a nih hi ti rilru chungin ka ei leh ta a. Tun thleng hian nghei chu ka sim ta vang vang rih a nih hi!

Kuminah pawh ka tiam leh:
2014 a inher chhuak a, a hmain ka hlawhtling khat viau tih hre reng chungin thutiam chu ka nei ve leh ta tho a. Tun tum chu kum dang aiin ka tumruh tawh zawk a, hlawhchham ka tum tawh bik lo reng reng.

Khaw vawt a reh deuh hunah ‘morning walk’ ve ngei ngei ka tum a, hei kher hi chu ka huphurh bik lo khawp mai. Pathian zarah chaw ei tui loh te hi ka nei khat khawp mai a, insawizawina hun ka neih loh em avang hian ka dul bawr vel hi a thang duh riau mai a, inlak pian nalh leh a pawimawh ka ti tlat.

Dul pawng chu thuhran lo ni ta se, step kal hi ka taksain a mil lo sawt riau mai a, a zialo ka ti ve ta deuh a, theihtawp chhuah loh chi pawh a ni lo. A hma aiin ka chaw ei a tui ang tih erawh ka hlau ru viau thung.

Ka piana hnulama ka la tih ngai miah loh tih ka tum mek bawk a. Kumin chhung ngeiin Bible chhiar chhuah ka tum ve viau a, hei pawh hi ka tihhlawhtlin ngei ka inbeisei tlat bawk.

Sande Sikul kai tha lawmman ka dawng ve fo thin a, Naupang Sande Sikul zirtirtu te ka lo ni ve tawh thin bawk a, mahse Bible hi a indawt thlapin vawikhatmah ka la chhiar chhuak miah lo mai a. Hetiang a nih avang hian tih ve ngei ka duh tlat. Nitin ka chhiar ziah tawh dawn tihna a ni mai.

Eng pawh thleng se...:
‘Tum dangah pawh ka hlawhtling tawh si lo a’ tih te, ‘Tiam tawh loh law law a tha zawk ang a’ tih te hi rilruah chuan a lut ve tho a. Mahse, khatiang ngaihtuahna avanga ka thil tum thulh chu ka tum bik lo chiang khawp mai. A hmaa ka sawi tawh ang deuhin, hun rei tak ni lo mahse, a hma aia hma ka sawn hretna pawh kha a hlu ka ti hrim hrim mai a, ka inchhir lo a, ka inthiamlo lem lo.

Kumina ka thutiam hi chu sawi ve reng rengah pawh tihhlawhtlin ngei chu ka la tum khawp mai a. ‘Ka thei ta lo a nih pawhin...’ tih lampang chu ka sawi dawn lo a, ka ngaihtuah dawn lo hrim hrim. Hnampui zawk pawhin an lo tiam thlawn ve fo tawh a, kawng hrang hrangah hnam ropui zawkte tluk phak an har a, chuvangin kum thar thutiam hlen chhuah chungchangah kher hi chuan tluk phak mai ni lo, lehpelh hi ka va han tum tak em!

Monday, December 16, 2013

Do They Know It’s Christmas

Hringfate’n kum tluana kan nghahfak Krismas chu a rawn thleng leh ta der mai a. He hun lawmawmah hian hlauh nei miah loin, zalen takin kan awm leh thei dawn a. ‘Thim’ kalsanin ‘eng’ hnuaiah kan awm theuh dawn a, hmun tinah hlimna leh lawmna kan thehdarh zel ang a, thenrual tha te, chhungkhat laina te nen inremin kan awm vek dawn a ni.

Mahse....

Kan dinhmun anga ding ve thei lo an awm tih theihnghilh loh a va’n tha em! Heng mite tan hian theihtawp chhuaha kan tawngtai a ngai. Kumtir atanga kan lo thlir, hun ropui tak a lo thlen ruala mi chanhai te tana rilru sen chu a harsa viau a, mahni nuam tih zawng um kan chak theuh bawk si.

Hawi chhuak ila, pawnlamah hian khawvel dang a la awm a, he khawvel hi hlauhna leh hrehawmna hlirin a khat a. An awmnaa tui luang awmchhun chu mittuiin an biang chat deuh a luan thip sep sep hi a ni mai a. An tan chuan Krismas dar a awm ve lo, an dar hriat ve chhun chu thihna dar ri a ni ringawt. An dinhmun anga kan ding ve lo hi Pathian hnena lawmthu sawi mawlh mawlh tur kan va ni chiang em!

Krismas laiin Africa ah chuan vur a tla ve dawn hauh lo. An thilpek dawn ropui ber pawh nunna a n
i ringawt, a bak beisei tur a awm lem lo. Thlai a to tha thei lo a, ruah a sur khat bawk si, lui luang hmuh tur lah chu a awm meuh lo lehnghal! Anni hian Krismas a rawn thleng tih hi an hre ve ngut ang em le?

Dinhmun tha zawka dingte hian he hun lawmawm a rawn thlen hian kan vanneihzia hre thar ila, mi chanhaite hi theihnghilh lul lo ang u. Kan theih ang tawkin heng mite hi tanpui ila, an tana inpekna hunah he Krismas duhawm tak hi hmang theuh ang u.

Khawvel ram dangah chuan December ni 25 chu a vawt viau hlawm a, mahse Africa hmun tam zawkah erawh nipui hun an hmang deuh fur thung thin. He hla hian nuam ti taka Krismas kan hman lai hian khawvel lehlamah chuan riltam leh hrehawm ti takin mi tam takin hun an lo hmang ve mek a ni tih min hriattir a. Heng mite tana kan theih ang anga kan hun, kan thil neih te pe ve turin min duh a ni.

October, 1984 khan BBC ah Michael Buerk report buatsaih - Ethiopia rama tam tla chungchang chipchiar - chu an tichhuak a. Irish singer Bob Geldof chuan he report hi a lo en fuh a, a rilru a khawih em avangin Ethiopia ram mipui tana sum tuak dan ngaihtuah a tum phah a ni.

Ultravox member Midge Ure a bepawp vat a, ‘Do They Know It’s Christmas’ tih hla an phuah nghal a. Geldof hian November thlaah ama album thar tilar turin BBC Radio 1 ah hun a nei a. A hun a rawn thlen hian DJ Richard Skinner nen an inkawm a, ama album thar chungchang engmah sawi loin sum tuakna tur ‘single’ an phuah fel tawh chungchang hlir chu a sawi hlauh a. Hetianga a tih atang hian mi beng a thlang nghal der mai a.

The Boomtown Rats singer Bob Geldof leh Midge Ure te hian musician an fawm khawm nghal char char a, hetianga an buai chhoh lai hian media lamah pawh sum tuak an tum thu leh sum an tuak duh chhan te hi an tarlang nghal chuai chuai bawk a.

Mi chi hrang hrang a biak kual fe hnuah Bob Geldof chuan British leh Irish rimawi khawvela langsar deuh deuhte chu a thurualpui thei a, band thar duhawm deuh mai ‘Band Aid’ chu an din fel ta a ni.

Ethiopia ram retheihzia a hriat atangin thla khat vel erh awrh chauh a liam hman a, November 25, 1984 khan ‘Do They Know It’s Christmas’ chu Sarm West Studios, Notting Hill, London ah an record a. Hla an record atanga ni 4 hnuah an tlangzarh zui nghal bawk a ni.

He hla hi miin an duh hle mai a, an tlangzarh atanga kar khat chhung chauhin maktaduai 1 chu an hralh nghal der a. UK chart ah kar 5 chhung chu a zawnin No. 1 a ni zui bawk a, Britain chhungah ringawt pawh copy maktaduai 3.7 zet an hralh a ni.

1997 thleng khan UK chart an tih tirh atanga single hralh tla ber a ni chho ngar ngar a. 1997 khan Diana, Princess of Wales tana Elton John sak ‘Candle In The Wind’ khan a rawn khum ta a. Tun thleng hian pahnihna dinhmun chu a la hauh reng tho.

Khawvel pumpuiah ‘Do They Know It’s Christmas’ hi maktaduai 11.8 chu an hralh chhuak hman tho a ni.

Bob Geldof hian a tir takah chuan £70,000 vel bak hmuh a inbeisei lo hrim hrim a. Mahse, an han tlangzarh chiah a, an beisei let engemawzat an lalut thei a. He hla vanga pawisa an hmuhte chu Ethiopia ram mipui tanpuina atan an hmang zel a.

1983-1985 chhunga Ethiopia rama tam tla tuartu an tanpui hi duhtawk mai loin, 1989 khan Band Aid II an din leh a, he hla bawk hi an tichhuak thar leh a. 2004 khan Band Aid 20 din lehin, tan tuarte tan sum an tuak leh bawk a, hemi tum hian maktaduai 1.17 zet an hralh leh a ni.


Do They Know Its Christmas Time
- Band Aid


It's Christmas time
There's no need to be afraid
At Christmas time, we let in light and we banish shade
And in our world of plenty we can spread a smile of joy
Throw your arms around the world at Christmas time

But say a prayer
Pray for the other ones
At Christmas time it's hard, but when you're having fun
There's a world outside your window
And it's a world of dread and fear
Where the only water flowing is the bitter sting of tears
And the Christmas bells that ring there are the clanging
chimes of doom
Well tonight thank God it's them instead of you

And there won't be snow in Africa this Christmas time
The greatest gift they'll get this year is life
(Oooh) Where nothing ever grows
No rain nor rivers flow
Do they know it's Christmas time at all?

(Here's to you) raise a glass for everyone
(Here's to them) underneath that burning sun
Do they know it's Christmas time at all?

Feed the world
Feed the world

Feed the world
Let them know it's Christmas time again

Feed the world
Let them know it's Christmas time again

Sunday, November 3, 2013

Inspirational Story - II

VANRAM A HLA LO

A sam chu a nu chuan mawi deuhin a tawnsak a, a kawr zinga a duh ber mai chu a ha a. Chu kawr a duhna em em pawh a suihna a awm vang a ni.

Phur takin a insiam a, vawiin chu an sikulah ‘Pate ni’ (Daddy’s Day) an hmang dawn a, hei vang hian a phur em em mai a.

Kal hlan a nghahhlelh viau laiin a nu chuan kal lo mai se a duh viau thung a. Pa hruai tur a nei si lo a, naupang dangte chuan an hrethiam ve dawn si lo a, an hmuhsita an nuihzat a hlau a ni.

Mahse, chu hmeichhe naupang chuan kal a tum nghet tlat mai a. Mi ngaihdan tur kha a ngaipawimawh duh lo, a hun a thlen chuan a sawi tur a hre lawk vek tlat.

Heti tak hian inringtawk mahse a nu chu hlauhthawnna hlirin a la khat thung a. Hetiang hun a hmachhawn tur hi a huphurhpui em mai a, sikula kal ve lo mai tur chuan a ti leh a, mahse a hlawhchham chiang hle.

A fanu chu sikul lam pan chuan a liam ta a, a sikul kalpuite hnena a pa, hmuh theih loh, rawn be ngai lo chanchin sawi hun chu a nghakhlel tawh em em mai a.

An sikul a thleng a, naupang dangte chu an pate chuan an kalpui hlawm a, thutthlengah chuan an lo thu thup mai a. Naupangho lah chuan nuam an ti a, an phawklek tlang hlawm hle a.

Hun an hmang tan a, zirtirtute chuan naupang chu pakhat te tein an kochhuak a, an pate chu midang hnenah an hmelhriattir a, chumi zawh chuan an pate chanchin an sawi zui zel a.

Naupangho chu a indawtin an rawn ko zel a, phur takin an pate chanchin chu an rawn sawi zel a. A tawpah zirtirtute chuan chu hmeichhe naupang chu an rawn ko ve ta a. A thiante leh an chhungte chuan an en thap mai a. A pa chu an zawng ruai hlawm a.

“Khawiahnge a pa hi a awm ve a?” mipa naupang pakhat hian a rawn ti lang lang a.

Naupang dang pakhat chuan, “A nei ve lo aniang,” a lo ti vat a.

Tlarhnung atang chuan pa pakhat hian ring deuhin, “A pa hi a laktlak vak loh aniang. Mahni fanute tawiawm nachang pawh hre hlei lo,” a lo ti ve leh bawk a.

Chutianga an tawng vel chu hre vek mahse eng vakah a ngai duh miah lo a, dawhsan lam chu nui sang chung hian a pan phei a, a thiante chu a nuih ver ver mai a.

Dawhsanah chuan a ding a, a kut chu hnunglamah a suih a, mipui chuti zat hmaah chuan ding mahse huphurhna a nei hauh lo a. A insiamrem zawh chuan muangchangin a rawn tawngchhuak ta a.

“Vawiinah ka pa a rawn tel ve thei lo a, mi tam takin a awmna in ngaihven hle tih pawh ka hria a. A rawn tel ve theih loh chhan chu a awmna a hlat em vang a ni a. Ka bula awma, helaia rawn tel ve pawh a chak em em tih ka hria,” a ti phawt a.

“Amah chu hmu lo mah ula, ka pa chanchin hi hrilh ve hrim hrim che u ka duh a. Eng ang takin nge min hmangaih tih hi in hriat ve ka duh a ni.”

“Ka pa hian thawnthu min hrilh te hi nuam a ti em em a, thirsakawr chuan dan te min zirtir a. Rose par sen mawi tak min pe thin a, lehkhachaih chaih dan te min zirtir thin.”

“Ei tur tui tak tak te min leisak thin a, vur te kan eidun thin a. Tunah hian ka pa chu hmu thei lo mah ula, in hmaah hian keimah chauhin ka ding hauh lo ania. Ka pa chu hmun hla takah awm mahse ka kiangah a awm reng thin tih ka hria, amahin min hrilh tawh tlat. Ka thinlungah hian kumkhuain ka pa chu a awm reng ang.”

Chumi a sawi zawh rual chuan a kut te tak te chu a la chho a, a awm zawnah chuan a dah a. A kawr duh ber chhanah chuan a thin phu dup dup chu a hre thei a.

Mipui hnunga ngawi renga ding, a nu mittui chu a far zung zung mai a. A fanu chu chhuang takin a en ngawih ngawih a, a kum phu loin a kamchhuak chu ropui a ti hle mai a.

Hmeichhe naupang chuan a kut chu a la thla leh a, mipui lam chu a en ran mai a. Zawi deuh sap hian thu a sawi zawm leh nghal a.

“Ka pa hi ka hmangaih em em a, ka tan chuan arsi eng ber a ni a. Theih se chuan tunah hian ka bulah a rawn ding ngei ang a, mahse vanram chu hmun hla taka awm a ni si a.”

“A chang chuan ka maimitchhing a, ka bulah hian a awm ve niin ka hre thin,” tih pahin a maimitchhing nghal a, a mitthlaah chuan a bula a pa ding chu a hmu zui a.

A nu chuan a bul vela awmte chu a en a, naupang leh puitlingte pawh chu an lo maimitchhing ve vek tih a hmu a, mak a ti em em mai a.

Chulai hmuna awmte rilruah chuan eng nge awm tih leh eng nge an hmuh tih chu tumah an inhriatpui lo. Thawm chu a reh chiang hle a, tumah han che vel pawh an awm lo.

Chutianga a reh thap lai chuan hmeichhe naupang chuan zawite hian, “Ka pa, ka kiangah i awm tih ka hria e,” a rawn tichhuak a.

A hmaa ringhlel leh nuihzat deuha chu hmeichhe naupang lo thlirtute chuan an rilru an thlak chiang tawh hlawm hle mai a. Rinhlelhna emaw, hmuhsitna emaw a awm tawh reng reng lo. An zavaia an maimitchhin daih hlawm avangin hmeichhe naupang hmaa dawnkan chunga rose par sen lo awm pawh chu tu dah nge tih sawi thei an awm hauh lo.

Chumi nia kalkhawmte chuan vanram chu hmun hla taka awm a lo nih lohzia an hrechhuak thar chiang hle.

Inspirational Story - I

NAUTELEM LEH ROSE VAR

Eng eng emaw lei tumin dawr pakhatah hian ka lut a, dawr nghaktu chuan mipa naupang pakhat hi pawisa a lo pekir mek a. Chu mipa naupang chu kum 5 emaw, kum 6 emaw vel bak a la ni lo tih a hriat theih a.

Dawr nghaktu chuan, “A pawi khawp mai, mahse i pawisa neih hian nautelem leina a daih tlat lo,” tih pahin naupang hnenah pawisa chu a pe a.

Mipa naupang chuan dawr nghaktu chu a en a, “Ka pi, ka pawisa neih hi a tawk lo tak tak em ni?” a ti chuai raih mai a.

“Ka nau, he nautelem leina daih hi pawisa i nei lo tak tak alawm,” tiin a lo chhang a. Mipa naupang chu a dinnaah chuan minute 5 lo la ding turin a ti a, hmanhmawh deuh hian a kalsan nghal a.

Chu mipa naupang chuan nautelem chu a la keng reng a. A tawpah chuan a bulah chuan ka va phei a, nautelem chu tu tana lei nge a tum tih ka va zawt ta chawt a.

Mipa naupang chuan, “He nautelem hi ka nauin a awt thei em em mai a, Krismas hunah Krismas Putarin a pek ngei a rin thu min hrilh tawh nghe nghe a,” a ti a.

Kei chuan, “Lungngai reng reng suh, Krismas Putar chuan i nau chu a rawn pe tak tak maithei asin,” ka ti ve ngawt a.

Mahse lungngaih hmel deuh hian, “Ni lo, Krismas Putar chuan tuna a awmnaah chuan a pe thei tawh lo. He nautelem hi ka nu ka pe ang a, ka nau awmna ka nu a kal hunah ka nuin a pe thei chauh ang,” a ti a.

Hemi a sawi lai hian a mitmeng chu a danglam vek a, a lungchhia tih hi a hriat reng mai a. “Ka farnu chu Pathian hnenah chawl turin a kal tawh a. Ka pain ka nu pawh Pathian hnenah hian a kal tep niin a sawi a, chuvangin ka nu hian ka farnu hnenah nautelem chu a ken nghal theih ka ring a,” tia zawi sapa a sawi chuan ka lungphu chu a chawl mai dawn emaw ka ti hman a.

Min en pah chuan, “Ka pa hnenah ka nu chu la kaltir rih lo turin ka ngen a. Dawr atanga ka kir leh hma chu min lo nghak turin ka duh a ni,” a ti zui a.

Chutah, ama thlalak min entir a, thlalakah chuan a nui deuh sang a. “Ka nu chuan ka thlalak hi keng tel se ka duh bawk a. Ka thlalak a ken chuan min theihnghilh thei dawn lo a.”

A sawi zawm zel a. “Ka nu hi ka hmangaih a, min kalsan loin ka bulah awm reng se ka ti a. Mahse, ka pain ka farnu bula awm turin a kal a ngai tih min hrilh bawk sia.”

Nautelem chu mittui parawl kuang chungin a en leh ngawih ngawih a.

Rang deuhin ka wallet chu ka ban nghal a, mipa naupang hnenah chuan, “I pawisa chu chhiar tha leh ang hmiang. I pawisa neih khan nautelem leina chu a lo daih maithei asin,” ka ti a.

“Awle,” a ti mai a, “Nei daih thei ila ka va’n ti e.”

A pawisa chu kan chhiar ta a, a hmuh loh lai chuan ka pawisa chu ka telh belh a. Nautelem man chu a daih mai bakah tlem chu a la bang nghe nghe a.

Kan chhiar zawh chuan mipa naupang chuan, “Lalpa, ka mamawh tawk pawisa min pek avangin ka lawm e,” a ti chhuak a. Min en pah chuan, “Nizanah ka mut hmain Pathian hnenah ka farnu nautelem leina tur hi ka dil a. Pathianin ka tawngtaina kha a lo hre tak tak a nih hi!”

“Ka nu ta tur rose var leina tur pawh ka duh lutuk a, mahse Pathian hnena thil tam deuh dil vak vak chu ka inthlahrung ve bawk sia. Mahse, ka dil ngai miah loin rose var leina tur pawh min pe nghal a. Ka nu hian rose var hi a ngaina lutuk a.”

A hnu deuh chuan dawr neitunu chu a rawn kir leh a, kei chu dawr atang chuan ka chhuak ta daih a. Hmundangah ka mamawhte chu ka en ta daih a. Ka rilruah mipa naupang kha a cham reng mai a.

A hnu deuh chuan nihnih kaltaa chanchinthara an thil puan kha ka hrechhuak a. Zurui pakhatin a truck khalh laiin nu pakhat leh hmeichhe naupang chuanna car a sut thu kha ka ngaihtuah chhuak zawk a.

Hmeichhe naupang chu an insutna hmunah chuan a thi nghal a, a nu pawh a dinhmun a tha lo hle a, khawl hmangin a nunna chu an la chelh hram hram chauh a ni a. A tha chhuak thei tawh dawn lo tih an hriat avangin a chhungte chuan khawl chu tihtawp mai an rilruk tawh nghe nghe a.

Hemite chhungkua hi nichina mipa naupang chhungte kha an ni thei ang em?

Mipa naupang nen kan intawn atanga nihnih hnuah chuan chanchinbu ka chhiar a, khawl hmanga a nunna an chelh kha a thi ta nge nge tih an lo ziak a.

Ka chhiar zo chiah chu hmanhmawh deuhin mitthi vuina hmun lam pan chuan ka kal nghal vat a. Kalkawngah chuan rose var bawr lian tha tak hi ka lei nghal a.

A vuina hmun ka va thlen chuan chu nu chu kuang chhungah an lo dah a, an lo la chhin lo a. A kutah chuan rose var hi a lo keng a, a awm zawnah chuan mipa naupang thlalak leh nautelem chu an lo dah bawk a.

Ka rose par lei chu kuang bulah chuan hmanhmawh deuh hian ka va dah a, rang takin ka chhuak leh nghal vat a. Ka mittui chu dan rual loh hian a rawn sur zung zung mai a, ka nun chu a inthlak danglam chiang kher mai.

Kha mipa naupangin a nu leh a farnu a hmangaihzia kha tun thleng hian a mak ka ti tawp thei lo. Khatiang taka inhmangaih kha driver zuruiin second reilote chhungin a lakbosak ta vek mai chu a ni sia!!

Tuesday, October 15, 2013

Hnathawh Zak Suh

Khawvel a changkang zel a, thalaite hawiher leh rilru puthmang pawh a inthlak danglam ve zel a. A tha lam a awm laiin a tha lo lam pawh a awm tel ve zel lo thei lo a. Thil chi hrang hrang zinga ka vei ve em em pakhat - hnathawh zah - chauh hi ka’n thur chhuak teh ang.

Changkannain min hual vel chuan kan nun dan te kan her rem ve zel a tul thin a. Hun engemaw lai khan thalaite zingah hnathawh zak tlat, mi hnathawk pawh nuihzat deuh tlat an awm thin a. Mahse, tunlai thalaite zingah chuan hetiang rilru pu hi an tlem leh ta tial tial niin a lang a, thil lawmawm tak pawh a ni.

Tunlai thalai tam tak chuan mahni phak tawk hna an chelh fur tawh a, hmasawnna duhawm tak a ni a tih theih a. A hma deuha hnathawh zak tlat te, thiante hnathawk nuihzat chingte kha chu an reh ve tial tial bawk. Nakin zelah phei chuan a reh hmak theih a duhawm hle mai a, mi hnathawk nuihzat thinte hian anmahni kha an nuihzatthlak zawk daih a ni tih an hre der si lo!

Mahni eizawnna tur pawh ngaihtuah peih lo, chhungkaw mamawh pawh ngaihtuah ngai lo, inchhung mamawh lam tum lo, gas lak te, ration lak te, bungraw thiar takngial pawh peih lo ho hi a nihna takah chuan an hmuhsitawm em em a. Nu leh pa thawhchhuah sa ring ringawt, mahnia engmah tak tak thiam si lo, hawi sang viau si te hi tu teh vakin an ngaisang lem lo.

Hetiang mi ai chuan mahni thawhchhuah ngei ring, mahnia intodelh thei, hun awl nei tam thei lo khawpa hna thawk nasa te hian ngaihsan an hlawh daih zawk a. Thiltihna kawng hrang hrangah pawh an rintlak daih zawk a, rin pawh an hlawh zawk thin reng a. ‘Inti’ engemaw deuhte hi chu veng khat/khaw khat parawn an ni mawh viau.

Tunhmaa khawi lai dawrte emaw vela thu huang thin pawh hmuh tur an vang tawh viau mai a, hei pawh hi hmasawnna leh changkanna duhawm tak zinga tel ngei ngei tur chu a ni. Mahni ina chaw ei leh riahluh bak chu hmundanga theuleu mai mai sawi tur an tam thin viau a, mahse tunah chuan a dan a dang tawh hle.

Zingah tlai deuhah an tho a, tukthuan ei zawh veleh hmanhmawh deuhin an chhuak a, dawrteah an thu leh mai mai a. An ril a tam hunah ei tur ngaihtuahin inah an haw leh a, an ei zawhah dawrte lampang bawk an pan leh a. Zanriah ei dawnah an haw a, an eikhamah chhuahna tur bawk an zawng leh a. Chhungte mut hnuah an haw leh a, tih tur nei em em lo pawhin zankhaw tairek thleng thleng an meng leh reng bawk a.

Hetiang hrim hrima nula tlangvalin hun an hman chuan tu tan mah a pawi lo, anmahni tan a pawi ber. Rin tur an neih loh hunah engtin tak awm ang maw? Tam tak hi chu an hmabak a eng vak bik lo maithei. Mahni kea ding thei tur pawha hma la peih tlat lo chu kawppui atan pawh an duhawm vakin a rinawm loh. ‘Mami, i bialpa chuan enge a tih thin a?’ ‘Eng vak mah, a nu leh pain sorkar hna an thawk a, amah chuan bike a nei..’ Innghahna tlak ni tak maw?

Mahni phak ang tawk hna thawk ila, kan hnathawh chu eng pawh ni rawh se, lungawi taka mahni hna thawh hi a pawimawh a. ‘Hna hnuaihnung’ hi a awm thei lo hrim hrim a, chuvangin, eng hna pawh i thawk a nih a, i hna kha rinawm taka i thawh phawt chuan i hna kha a hnuaihnung lo tihna a ni mai. Mahni hnathawha lungawi tum lo, inthlahdah deuha thawk thinte hi an khawngaihthlak a, an ngeiawm duh viau bawk.

Taima takin mahni hmaa hna awm chu thawh mai tur a ni a, hlawh lak dawn pawha inthlahrung hauh loa lak ngam tluka hlu a awm lo. Duhdah deuha thil tih puat puat te hi chin loh a tha viau bawk a, hlawh chauh duh, thawk tha peih si lo tih ang chi hi thalai tan lek phei chuan nih duh hauh loh tur a ni.

Hlawh kan duh a nih chuan tih tak zetna thinlung pu chunga hna chu thawh mai tur a ni mai a, a nih loh chuan tih loh law law a, hlawh pawh lak loh ngam a fuh zawkin ka hre thin. Min chhawrtute tana rintlak leh rin ngam nih kha a pawimawh a, chutiang tur chuan thahnem pawh ngaih deuh chu a ngai thin a. Hah deuh mah ila, nakin zelah kan tan a lo tha zawk a ni tih chu a lang ngei ngei thin tih hriat a tha.

Confucius chuan ‘I nuam tih zawng tak hna thawk la, i dam chhung zawngin nikhat pawh hna i thawk dawn lo a ni mai’ a ti. Mahni nuam tih zawng hna thawk ni na na na a hna thawk dawn lo nih leh chu a inhmeh lo viauin a lang a, mahse a sawi tum tak zawk chu, kan nuam tih zawng tak hna kan thawh phawt chuan rilru hahdam takin kan awm reng thei dawn a ni tih lampang a ni daih. Mahni nuam tih zawng chu tumahin kan hmachhawn hreh lo chu a nih hi.


Benjamin Franklin pawhin ‘Hnathawk thin mihring chu mi hlim tak a ni thin a, hnathawk ngai lo bawk hi khawvel hrehawm ti thinte chu an ni’ a lo ti bawk a. Anne Frank pawhin ‘Thatchhiatna hi ngainatawm viau mahse, hnathawh hian lungawina min pe zawk thin’ a ti bawk.


Brad Henry chuan, ‘Nangmah inringtawk la, engkim a fel duak mai ang. I theihna te ring tawk la, rim takin thawk la, engmah tih theih loh i nei ngai lo ang’ a ti bawk.

Khawvela milar leh miropui tia kan sawi thinte hi engmah ti loa rawn lar emaw, rawn ropui emaw an ni hauh lo tih hriat a tha. Rim takin an thawk a, theihtawp an chhuahna zara lar leh ropui an ni a. Hnathawh hi an ngainep ngai lo mai ni loin, an ngaisang hliah hliah zawk a ni.

Mi tam tak chu tlema vantlang chung deuh nia an inhriat avangin hnathawh mai bakah thil hrang hrangah zah tur an ngah thei hle a, hei hi changkanna dik a ni hauh lo.

Hman zana Tribal Beats judge, Tribal Power frontman OPA thusawi kha ka bengah a ri ring hle mai. “Mizoramah celebrity kan awm lo,” a ti mauh mai. Mizo zingah ‘celebrity’ tia sawi tur thlang chhuak dawn ta ila, amah OPA hi thlan chhuah hmasak zinga tel awm tak a ni a, mahse ‘celebrity’ kan la awm loh thu sawituah a tang tlat.

Chutah, “Intihlar tak avanga bus ah pawh chuang duh lo an awm tih an sawi thin a, hetiang hi nih ve loh tur,” tih sawi telin, tunlai Mizo hmeichhe zinga zaithiam ber tih theih hial Zoramchhani pawhin ar a vulh a, arsa a zuar thin tih te a sawi tel bawk a. Tin, mipa zaithiam Joseph Zaihmingthanga’n gas bur a pu lai thlalak te pawh thawkkhat lai khan hmuh tur a awm bawk. An fakawm a, an entawntlak tak meuh meuh.

A ni lah taka, ‘inlak’ deuh vanga zah tur hre lutuk hi chu chhawr tlak an tam lem lo viau. Heng mite hian changkang emaw an inti viau a, mahse mipangngai mitah chuan khawvela changkang lo ber berte an ni tlat thung. Eng kawngah pawh mi inthlahdah leh zelthelte chu an ding chhuak ngai lo tih hre thar leh ang u.

Tuesday, September 10, 2013

USEFUL HINTS: THE LIGHTER SIDE

1.    Inbual dawna sahbawn a lo te deuh tawh a nih a, a dang a awm remchang si lo a nih chuan ‘a phuan duh lai berah’ khan han nuai phuan vak la, taksa peng hrang hranga semdarh tawh mai tur a ni. Hei hi chu inrenchem thilah pawh a tangkai hrim hrim.

2.    Khawlaia kal laia mawnga kekawrte a inzeh hian a ninawm duh hle a. Hetiang hun i tawng a nih a, i hnunga kal an awm a nih chuan siamthat a nuam chiah thin si lo a. Khawi lai hmun remchangah emaw bang nghengin ding la, i phone emaw khawih pahin kut lehlama kekawrte inzep chu siamthat hmak mai tur. Tuma’n an rawn hre tawh lo reng reng. (Hetianga mawnga kekawrte a inzeh hi chuan kan kal dan te hi a fuh lo zo vek zel a, siamthat vat vat a ngai thin.)

3.    Kawnga kal laia vawih chhuak hi a buaithlak duh hle a. Hetianga i awm a, i insum thei meuh tawh lo a nih chuan motor bengchheng deuh rawn tlan hun lo ngaichang la, chutiang a rawn tlan chuan i bul vela a rawn tlan lai takin lo sah huau huau mai rawh. Mahse, i sah huk hma khan i bulhnai deuhah midang an awm leh awm loh erawh en chian hmasak a tha ang.

4.    Hritlang hnaptawlh hi a hrehawm a, a ninawm bawk a. Mi ina i len lai emaw, chaw i ei dawn emaw a nih a, i hnap a nghet lo viau a nih chuan thil ngaihtuah muk hmel deuhin vanvadak deuh vuah mai la, i hnap tawlh tur kha zawi zawiin a kir leh ang a. Mahse, hetia tih ringawt hi a tawk loh avangin ri miah si loin i hrawk lamah i sut lut zel tawh mai dawn nia.

5.    Pheikhawk bun uih tana tha ve deuh chu, zanah ke i sil peih tawh si lo a, mut i duh tawh si a nih chuan i ke chu polythene-in tuam hmiah mai rawh, rizai velah i ke uih rim kha a kai lo reng reng ang.

6.    Ke sil peih loh sawi takah chuan, zana i mut dawnah ke i sil peih tawh si lo a, i mu duh tawh si a nih chuan mawza bun hmak mai la, rizai kawr suk ai chuan mawza suk a awlsam daih zawk.

7.    Tui neih vak loh lai chuan ruahsur lai hian sahbawn nen pawna tlanchhuah hmiah zel mai hi a finthlak phian. Mahse, duh aia a sur rei loh erawh a hlauhawm thin a, hmanhmawh deuha chet chu a ngai fo.

8.    Hriat loh laia hnapkhir lang tut hi a mawi duh loh mai bakah a zahthlak duh angreng hle a. Hetianga i hnapkhir a lawr loh nan, mi zinga i awm laiin a khat tawkin i kutzungtang kha tiparh la, i kutzungchal khan i mitko kha hiat der la, i kutzungte kha i hnarkuaah hnawh thin ang che. Hetianga i tih hian i hnapkhir a lo lawr palh a nih pawhin i nawrlut thei dawn a ni.

Thursday, July 11, 2013

Social Network leh Mizo thalaite

WhatsApp
WhatsApp Messenger hi phone atanga thu, milem, thlalak, video leh music inthawn zung zung theihna a ni a. WhatsApp Inc. hi 2009 khan Yahoo! ah pawh hun rei tak lo awm tawh, Brian Acton leh Jan Koum te chuan Santa Clara, California ah an din tan a ni.
Thalaiin an hmelhriat atangin an lar chak hle a, October, 2011 kha chuan nitin message billion 1 an buaipui thin a, April 2012 ah chuan nitin message billion 2 buaipuiin, August 2012 ah message billion 10 a kai chho hman a ni.
WhatsApp hian open standard Extensible Messaging and Presence Protocol (XMPP) an tih chu a hmang a. Phone a kan install chiah hian kan phone number neih sa atang khan WhatsApp hmang leh hmang lo a thliar nghal thlap zel a ni.
He thil tangkai tak mai hi smartphone ah chauh hman theih a ni a. Android, BlackBerry OS, BlackBerry 10, iOS, Series 40, Symbian (S60) leh Windows Phone ah chuan a hman theih hlawm a ni.

WeChat
WeChat hi mobile phone atanga thu, aw, milem, thlalak, video leh music inthawn theihna a ni a. China ram atanga an tih chhuah niin, January 2011 atang khan an hmang tan a. Android, iPhone, Blackberry, Windows Phone leh Symbian hman theihna phone ah chauh a tih theih a. Tawng chi hrang hrang - Chinese, English, Indonesian, Spanish, Portuguese, Thai, Vietnamese leh Russian te a hman theih a. Wi-Fi, 2G, 3G leh 4G data network te a support vek a ni.
Jeff Xiong, Co-Chief Technology Officer, Tencent chuan WeChat hi a enkawl a. Thildang aia a danglamna chu ‘Shake’, ‘Look Around’ leh ‘Drift Bottle’ te a chhawm tel hi a ni.
October 2010 khan Ma Huateng chuan ‘Weixin’ tiin bul a tan a, May 2011 ah million 4-5 velin an hmang a, 2011 kumtawpah chuan million 50 in an hmang hman a. March 2012 ah chuan million 100 an kai chho hman a. April 2012 khan a hming hi WeChat tiin an thlak a. January 2013 thleng khan million 300 chuangin an hmang tawh a ni.

Skype
Skype hi August 2003 khan Kazaa siamtu, Estonian developer - Ahti Heinla, Priit Kasesalu, Jaan Tallinn te leh Danish developer Janus Friis bakah Swedish developer Niklas Zennström te chuan an siam tan a. 2010 kumtawp thleng khan a hmangtu hi million 663 an awm hman a ni.
2011 khan Microsoft chuan $8.5 billion zetin an leichhawng a. Microsoft Skype division headquarter hi Luxembourg ah an inbun mek a, Tallinn leh Tartu, Estonia ah pawh thawktu 44% vel chu an la awm bawk a ni.
Skype hmangtute hi aw leh video hmangin an inbe thei a, thu pawh a inthawn zung zung theih a ni.Twitter

Twitter
Jack Dorsey chuan March 2006 khan Twitter hi a siam a, July thlaah a duh apiang hman theih turin a tlangzarh nghal a. 2012 ah chuan a hmangtu hi million 500 an tling hman a. Mi thenkhat chuan ‘internet SMS thawnna’ ti tein an sawi thin.
Twitter Inc. hi San Francisco ah an awm a, New York City, Boston leh San Antonio ah te pawh an inzarpharh tawh bawk a ni.
An logo, sava lem hi March 2006 atangin an hmang tan a, September 2010 thleng khan a pangngai an hmang chho a. Hemi hnu hian tlemin an siam danglam leh ta a. June 5, 2012 ah an logo pathumna chu an hmang leh bawk a ni.
Twitter hi website tlawh hlawh zual 10 thlanchhuah zingah a tel phak a ni.

Facebook
Mark Zuckerberg chuan Harvard University-a a zirpui - Eduardo Saverin, Andrew McCollum, Dustin Moskovitz leh Chris Hughes te puihnain Facebook hi February 2004 khan a siam a. A tirah chuan Harvard zirlaite hman theih tur chauha tih a ni a, an huang an zauh zel a, tunah chuan khawvela social networking service hman nasat ber a ni tawh a, khawvel hmun hrang hranga awm, kum 13 chin chunglam tan chuan a hman theih vek tawh a ni.
September 2012 thleng khan Facebook hmangtu hi billion 1 chuang an ni hman a, heng zinga 8.7% te hi ‘fake profile’ an ni a. May 2011 thleng khan Facebook hmangtu zinga million 7.5 te chu kum 13 aia naupang an ni a, kum 10 hnuailam pawh million 5 lai an awm bawk.
2012 chhung khan Facebook sum lakluh hi $5.1 billion lai a tling phak a, a vawikhatna atan Fortune 500 list ah langin, May 2013 ah khan 462 na a ni.

Orkut
Orkut hi social networking website a ni a, Google chu a neitu leh a enkawltu an ni. A siamtu hi Google michhawr, Turkish software engineer, Orkut Büyükkökten niin, India leh Brazil velah a lar hle a. October 2011 thleng khan Orkut hmangtu zinga 59.1% chu Brazil rama awm an ni a, 27.1% chu India rama awm an ni bawk a, Japan rama awm 6.7% an awm bawk.
August 2008 khan California atangin bul an tan a, tun thleng hian a hmangtu hi million 33 vel an awm mek a ni.
“I FB ngai em?”
“Ngai lo..”
“Anih WhatsApp?”
“Ngai chuang lo”
“WeChat tal pawh?”
“Ka la hre ngai lo hrim hrim”
“Skype, Twitter tih vel pawh maw?”
“Ka hriat vawikhatna”
“I va’n changkang lo em em!”


Tunlai thalaite’n ‘changkang’ an tehna bulpui pakhat chu ‘social networking’ hi a ni a tih loh theih loh a. Facebook, WhatsApp, WeChat, Skype, Twitter leh a dang tam tak hmangin khawvel hmun hrang hranga awmte pawh an inbe zung zung thei tawh a. A thain a awlsam phah phian a.

Mobile phone kan hmelhriatna a la rei lo viau a, SMS inthawn theihte kha a ropui kan tiin, changkang kan ti em em thin kha ania. Tunah chuan a aia tha a rawn chhuak hnem ta hle a, khawi hmunah pawh kal ila, a chunga ka sawi ang chi khi an lo hmelhriat hlawm viau zel a. Thalaite nunah dinhmun pawimawh tak a luah chak hle.

Social networking hian Mizo thalai chauh pawh ni loin, khawvel pumpuiah thalaite nunah bu a khuar thuk tawh hle mai a. Thil reng reng chu a thatna lai a awm rualin a thatlohna pawh a awm ve zel a, Mizo thalai zingah pawh tangkai taka hmang an tam viau laiin a thalo zawnga hmang pawh an lo awm ve teuh zel tho a ni.

A thatna:
Tunhnaiah chuan Facebook hi thalaite buaipui ber a ni mai a. A hma deuhin Orkut an tia, Facebook lamah an insawn leh a, a hmei a pain an tuipui hlawm hle mai a. Facebook bikah hian Group leh Page tha tak tak a awm teuh mai a. Chanchinthar lampang te, I.T. lampanga inpuihtawnna te, thil zawrhna hmun te, Pathian thua tuihalte inkawmna te, dan (Law) lampang inhrilhhriatna te, fiamthu thawhna te, zualko te, nupa inkar thu leh hla leh a dang tam tak a awm.

Heng Group leh Page hmang hian khawvel hmun hrang hranga awmte an inkawm a, thil an inhriattir zung zung thin a. Chanchin tharlam inhriatpawh zung zung theih te, mimal harsatna chungchanga inpuihtawn theihna te hi a tangkai em em mai a. Mi tam tak chuan Facebook kaltlang hian a hmuha hmuh chu sawi loh, an la hmelhriat ngai miah lohte tanpuina an dawng fo tawh a, an harsatna an chinfel phah fo.

Mi tam tak chuan an hna avangin thenrual an kawm hman meuh lo a, hetiang mite hian Facebook leh thildang hmangin khawvel hmun hrang hrangah thian an siam teuh a, pawn chhuak lem loin thian an kawm ve theih phah thin a. Engemaw kawng zawnga ngaihtuah phei chuan khawlaia chhuak loa thian kawm theih chu a him zawk phian lehnghal.

Tin, WhatsApp, Skype leh WeChat a lar chho ta viau bawk a. He’ng hmang hian thu, milem, thlalak, rimawi leh video te a inthawn zung zung theih tawh a, a awlsam tawh khawp mai a. Ral hla deuh atang pawhin a inbiakpawh zung zung theih tawh mai a, tha leh hun a hek lo riau tawh mai a ni.

Heng bakah hian thian hlui, hmun hrang hranga awm darh tawhte an han inchhar leh nawlh nawlh a, chhungkhat laina tih inhre lutuk lem lo te pawh an han insawipawp leh hlawm a, hetiang kawngah pawh hian a tangkai riau chu a ni.

Thatlohna a nei:
Thil reng reng chu a thatna lai awm tho bawk mahse a thatlohna hi a awm ve zel bawk a. Facebook, WhatsApp, WeChat, Skype, Orkut, Twitter tih velte pawh hi a thatna sawi tur a awm teuh rualin a thatlohna pawh sawi tur a tam thei viau bawk a. Mizo thalaite pawh hian a thalo zawngin an hmang nasa ve tawh hle.

WhatsApp, WeChat tih vel hmang thei tur chuan handset tha pangngai ve deuh a ngai a, thalai thawhchhuah la nei si lo pawhin hman ve vek an tum avangin an chhungte tan phurrit an siamsak fo mai a. Chutah, handset tha tak an neih hnuah internet hmang thei turin ‘phone tui’ thun a ngai leh a, an chhungte an thuntir leh bawk a, an sawi ang deuhin “pre-paid” leh “post-paid” tih vel aiin “parent’s paid” chu an buaipui zawk fo thin. An changkan luatah an chhungte lu a hai map zel chu a ni.

Awlsam taka thil inthawn zung zung theih a nih tak avang hian a bikin mi thlalak leh video vel an inthawndarh nasa hle mai a. Miin darh lo tura an duh ngawih ngawih ang chi phei chu a darh chak duh lehzual emaw tih mai tur ania, reilote chhungin khawvel hmun hrang hrangah an nei nghal fur tawh mai a ni.

Facebook bikah hian Group tha tak tak a tam viau laiin zahmawh rawngkai tarlanna pawh a thahnem tawh hle a. Facebook hmangtu tam tak hi sorkarin kum tlinga a la ngaih loh te an ni hlawm a, hetiang Group tha lo tak takah hian an tel ve zel tawh bawk si a, a tha lo zawngin an rilru a hruai ngei dawn tih a chiang hle. Tin, thlalak leh video thenkhat an phochhuah te hi chu a neitute phalna la hmasa loa tihdarh a ni tih hi a chiang hle mai a, dan bawhchhiatna a nih mai piahlamah tu emaw chuan an hmingchhiat phah thei viau bawk a ni.

A tlangpuiin zahmawh lampang hi mipa lamin an bawh nasa lehzual a, hetiang vang te pawh hi a ni mahna, Facebook velah hmeichhe thenkhat chu tawngkam zahmawh tak takin an be leh pawp thin a. Hetianga tih ching tam zawkte hi kum naupang tak tak an ni duh viau lehnghal. An nu leh pate’n ngaihtha taka naupangchhe thlira an thlir liam mai mai ang hi an ni tawh lo fo thin a, hei hi nu leh pa pawhin an hriat chian a pawimawh khawp mai.

A pawi thei:
Thildang chu dahtha ila, mi phalna la hmasa loa an thlalak leh video lo tihdarh hi India danpui chuan a phal lo hle a, hetianga ti thinte hian thubuaia an la a nih chuan a tidarhtu chu na taka hrem theih a ni tih hriat a tha hle.

A neitute phalna la hmasa loa an thlalak vel tihdarh hi IPC Sec. 43.22 te, Sec. 43.23 te chuan a khap tlat a. He dan bawhchhia te chu pawisa chawitir an nih bakah kum 10 thleng lung in tantir theih an ni.

Facebook, WhatsApp, Wechat tih vela mi phalna la hmasa loa an thlalak i tihdarh khan dan hmanga khinlet i nih chuan pawisa i chawi teuh ang a, jail-ah kum 10 thleng i tang thei a ni tih hriat a tha a. Intih ‘engemaw’ deuh talh te hi a finthlak lo khawp mai a, tunlai khawvel changkang tawhah phei chuan miin dan hmangin hma an la deuh zel tawh a ni tih hi hriat thar a tha hle awm e.

Friday, June 21, 2013

KA INKHEL VE THIN

Inrinni a rawn inher chhuak a, tukthuan kan ei zawh kha chuan rilruah thildang a lang tawh lo, 'Khawi field ah nge kan kal ang?' tih te, 'Tu te nen nge kan inkhelh ang?' tih te kha a lian em em tawh mai thin.

Khatiang hunlai vel kha chuan tunlai angin kaihruaitu tha pawh kan nei lo, TV ah duh duh huna inkhel en tur pawh a awm hek lo. Mahni tui tui khan kan tui ve em em mai a, nilenga kan inkhelh pawhin kan hah thei meuh thin lo. Tunah erawh pen thum kan pen hlek a, kan thaw hluam hluam zel tawh mai chu a nih hi!


Club kan din:
A 'sangkhat zakua' ang zawngin ka hre ta chiah lo a, kan thianzahoin Football club kan din ve a, kan phur thei khawp mai a. Sikul chawlh leh hun awl dangah te kan inhlawh thin a, kan pawisa hlawhte chu kan dahtha zel a, kan thianpa pa Calcutta zin tumin jersey leh mawza set kan chah a. A rawn hawn a, chhun pachangah kan ha chhin a, kawngpuiah kan inkhelhpui nghal ngei bawk a, a va han nuam tak e aw! A hunlai kha chuan kha aia ropui kha a awm bik chuang lo ang.


Club han din meuh chuan rilruah a tla na khawp mai a. Ka la hriat reng pakhat chu, kan thianpa Hruaitluanga te khan video player an nei a, video cassette hawhnaah kan kal a, Tottenham club video kha kan hawh a, an training lai kha kan en a, an tih vel dan kha kan han by-heart deuh ngei a. Kha video kan en avang khan kan thiam belh em em erawh ka hre lawi si lo.


Kan inchuh:
Member kan pung ve zel a, Inrinni kha chuan nileng deuhthawin kan inkhel thin a, a nei remchang apiangin kan inchuh tur an rawn keng a. Cup, Shield, Comics tih vel te kha a ni nuk hlawm a. Vawikhat chu kan thianpa, chatuan ram min pansan tawh, Lalrochama khan ama ar vulh lai a rawn ru chhuak a, High Field ah kan kal a, mi an lo tam em avangin Armed Veng field lam kan pan leh a.


Armed Veng atangin team 2 an rawn tel a, entry fee Rs. 30/- ve ve an rawn thehlut a. Anni team 2 chu kan inkhelh hmasak tir a, a chak zawk chu keini team chuan kan hmachhawn ve leh a. Inkhelh tan atanga rei vak loah 3-0 in hma kan hruai nghal a, kan phur khawp mai a. Ar kan hawn leh theih dawn bakah Rs. 60/- kan neih belh lehnghal!


Kan tumpuite chuan an zia an rawn chhuah ta tak tak a, hun a tawp meuh chuan 6-3 ngawtin min han lehthal leh ta a nih kha! Ar chu kan hawn thei ta lo a, mahse Rs. 60/- kha kan la chang ta tho a. Electric Veng atanga Zarkawt panna step sira vai thingpui dawrah thingpui kan in a, kan pawisa pawh chu kan hmang zo nghal vek a. Kan inkhelh laia ruahsur nasa vanga kan berh vek kha in kan thlenpui langsar zual chu a ni deuh mai.


'Kopang hisap':
Khatiang lai vela kan inkhelh tamna ber chu tuna Aizawl West Joint YMA Field hi a ni a, kha'nglai vel kha chuan Public Playground tih a ni thin a. Treasury Square bus stand opposite chiahah sawn field siamthat dan tur milem lian deuh mai an tar reng thin a, mahse khatiang ang kha chuan tun thlengin an la siam ta lo chu a nih hi.
Public Playground ah khelhna kan chan loh chuan a bul deuh chiaha awm, K.M. High School field ah khan kan khel mai zel a. He field hi a lian lutuk lo a, mahse nuam ti tak chuan kan khel ve zel tho a.


Field ko chhak lampangah chuan leivung tla khawm hi a awm a, tlan lawn nuam tawk vel hian hmun 4/5 velah a awm hlawm a. Kan han inkhelh tui tak tak hi chuan kopang lamah chuan ball kan tlan lawnpui nasa thei hle mai a, kopang lamah kha chuan 'out' kha a awm ve tlat lo.


Keini aia rual u deuhte khan 'kopang hisap' kha an thiam riau lehnghal a, kopang an pet per a, ball rawn let leh kha anmahni bawkin an lo dawng leh a, an khingpuite kha an bum phah fo mai a. A then chuan anmahni leh anmahni 'through ball' inpekna remchangah an hmang fo bawk a. 'Kopang hisap' tactic hmang thiam deuhte kha chu kan va han ngaisang thei tak aw!


Kawngpui field:
Sikul banah kan inthlak a, kan chhehchhawl thawmhnaw nen kan tlan chhuak leh nghal a, kan kawmchhak kawngpuiah kan inkhel thin a. Beetar a rawn lar chho a, kawngpuia inkhelhna atan khan a tha khawp mai a, bun a nuam a, mahse a peh hma fu bawk sia. Ka Beetar pawh kha thuina a tam hman thei khawp mai, khawl la pangngai te, thirzai te kha a inpawlh nuk zel. Beetar nei, peh ve miah lo kha chu tlema naupang chut, rual pawl lem loah kan ngai chu a ni ber.


Kan football boot mawlh mai kha:
Football boot chi hrang deuh kha a awm chuang lo a, duh thlan theih vak pawh a ni lo. Inkhel thin kha chuan 'Ch. Sing/Singh' (A sipel pawh ka hre lo) kha kan bun deuh vek ringawt mai a. A inanlohna chu a then a hlui deuh a, a then a la thar deuh tih a ni mai. A tifai peih deuh an awm a, tifai peih vak lo ta kha chu a khawro thei viau.


A hling kha thing ania, a savun lah kha a khawng duh khawp mai a. A hling a ral deuh tawh chuan a kilhna perek kha a rawn tlang thin a, kehnuai a na duh khawp mai. Kan thiam ang angin perek hmawr zum lai kha chu kan chhu kawi a, a ziaawm phah ve deuh thin.


Kan han inkhel a, chirhdiak velah kan tlanlut a, a tuk vela boot huh a ro leh chiah kha chuan khawng tha thei tak a ni. Inkhelh dawnah te tuiin kan chiah zawi hmasa te te thin. Lei char deuha tlan phei chuan boot chauh ni loin keimahni pawh kha kan khawng tel ta emaw tih mai tur a ni.


Football chauh lo pawh:
Kan thinlungah football kha a ropui fal hle a, mahse infiamna dang pawh kan tikual ve nual tho a. Hockey hi ka khel tam lo khawp mai a, Pu Saizela te kawta mau zung suih chawp leh a ball pawh chaihchun suih mum chawp hmanga kan inkhelh thin kha ka hun hnuhnung chu a ni deuh mai a. Hockey stick pangngai kha pakhat chu ka nei ve hman a, rei pawh ka nei hman lo, ka vaw tliak zui ta daih lehnghal!


Badminton lamah kan lut leh a, kan kawmchhakah khatih laia PWD SDO hi a awm a, an kawt kha badminton court leng turin an lai zawl a, alkatra hi an chhung a, chutah chuan chhunah leh zanah kan inkhel ve thin a. Ni sa em em mahse nileng pawhin badminton kha kan khel peih tho nia!


Tunah chuan...:
Inkhelh kha nuam kan ti ve hrim hrim a ni mai a, thlen san vak kha kan rilruah a lang pha lo khawp mai. Tin, khatiang hunlai kha chuan mahni veng aiawha khelh theih bak kha chu awm thei hian kan ngai lem lo a ni ber.



Tunlaiah chuan thil a danglam zo ta a, India rama club lian ber berah te pawh Mizo an tel ve ta nuk mai a, hmasawnna hi a zuanin a zuang a tih loh theih loh.


Thalaite tan infiamna hi eizawnna tlak a ni tawh tak tak a, bul tanna pawh a tha tawh teh narawh e! Coach tha tak tak kaihhruaina hnuaiah an inzir tan a, an hmalam hun hi a eng tawh viau mai a. Keini, mahni duh dan dana khel ve tawp, thianzaho zinga a dawihzep deuh leh tlaw deuh chu goalkeeper ni tura ngai ringawt thin te nen chuan inanglo tak kan ni.


Hetiang tak hian thil a awlsam tawh a, thalaite tan chuan tih tak zetna thinlung neih a pawimawh a. Keini anga ti vel mai mai loin thahnemngai takin, hlawhtling ngei ngei tura tih nachang hria se ka lo ti rilru ve mai mai thin.

Friday, May 31, 2013

HNUTE

Hmeichhe taksa peng pakhat, vun nem deuh awm khawm mai mah ni se, hnute zet hi chuan mipa min va han tibuai tak em! Pathian thilsiam zingah chuan mipa tan chuan a hlu ber pawl a tih loh theih loh.

Naute hnute nghei thei lo te hi patling tan chuan dem ngawt chi a ni reng reng lo. Naupang aiin puitling hian nghei harsa kan ti zawk zel a, MUP member ni pha tawh pawh hian an nghei hleithei lo chu a nih hi.

Hmeichhe tan chuan an taksa peng pakhat ve mai a ni a, eng vaka ngaih awm loh tak hi mipain kan hlut vang nge ni, an ui phian zel lehnghal a. Khawih vanga ral thei mah ni hlei lo, phalrai ve deuh thin awm hi ania.

An dul emaw, an taksa peng dang, tlema vun nem awm khawmna khawih ila, engtin vak mah an ti awm si lo a, hnute erawh kut hmawr pawhin dek zeuh ila, kan thum nghal dawp emaw a ni ang a. Mipain kan lawm vang hian an lo induh phah ta vel te pawh a nih hmel ta viau.

Mipa tan lah tisa nem awm khawm mai a ni a, han khawih khan hlawkna kan nei em em pawh a ni chuang lo a, eng vang taka hetianga hnute hi ngaina leh lawm nge maw kan nih le? Mak ve deuh chu a ni.

Zan lamah nautein a hnek zawh huna hnek ve ngei tumin pa berin ngawi rengin an lo chang ngar ngar a, naute muthilh hnua nu berin khawih a phal loh chuan patling meuh pawh a titau bur bur zel chu a ni sia. Hnute hian 'thiltihtheihna mak tak' a keng tel em ni le?

Tisa nem tak, fate tana chaw tha bawm hian patling rilru a thlak danglam hlawk thei tlat mai te hi mak danglam ve tak chu a ni. A lian emaw, a te emaw, a hnathawh theih dan leh mipa rilru a tihdanglam theih dan lah chu a danglam chuang miah lo lehnghal.

Thenkhat tan phei chuan khawih chu sawi loh, a hmuha hmuh ringawt pawh a hlu ania! Hmeichhiate hian roh viau kher lo se mipa tan lawmna tur a va han tam dawn em ve le!!

Thursday, May 16, 2013

‘Pathian a awm lo’

ATHEIST:
Pathian emaw, thiltithei bik an awm hi an ring lo a. Hetiang ngaihdan nei hi kum zabi 18-na atangin an awm tan a. Khawvel pumpuiah engzat chiah nge awm tih hriat hleihtheih a ni lo a, rin dan thenkhatah chuan khawvel mihring zinga 2.3% vel an nih an ring.
Atheist tamna ram nia ngaih te (An rama mihring awm zat atanga tehin): United States - 4%, Italy - 7%, Spain - 11%, Great Britain - 17%, Germany - 20%, France - 32%

AGNOSTIC:
Anni hi Pathian a awm leh awm loh a hriat theih loh a, hriat ngaihna pawh a awm lo tih ngaihdan nei an ni a, Atheist nen chuan an inang chiah lo a ni.
Agnostic tih hi Thomas Henry Huxley chuan 1869 khan a hmang hmasa ber a ni.

Khawvel a changkang zel a, thalaite rilru sukthlek dan pawh kawng hrang hrangin a danglam ve hret hret zel a. Hetiang karah hian thalai thenkhat chuan Pathian awm an ring lo niin an insawi ta hial mai!
Kristian ram kan intih laia hetiang rilru pu an lo awm ta mai hi mak tih loh theih a ni lo a, eng vanga hetiang ngaihdan nei ta mai nge an neih tih hriat chian tumin thenkhat chu ka kawm kual a, min chhan dan chu inang chiah lo mahse a inzul hlawm hle.
‘Pathian awm ring miah lo’ kan tihte hi Atheist tia sawi an ni a, heng bakah hian ‘Pathian a awm leh awm loh hre lo nia inchhal’ Agnostic an awm bawk a. Heng pahnihte hi ka kawm kual zinga mite inchhal deuh ber chu a ni a. Atheist inti tak hi chu an tam lutuk lo a, Agnostic hi an thahnem zawk mah mah niin a lang.

Eng thil nge an sawi:
Mi thenkhat ka kawm kualte chu eng vanga Pathian awm ring lo nge an nih tih te leh eng vanga hetiang rilru hi pu ta nge an nih tih te ka zawt a, Agnostic nia inchhal pakhatin min chhan dan chu, "Thenkhat hi chu an mimal thil tawn fuh theih loh vangtein Pathian an dem phawt a, a hnuah chuan a awm lo a nih dawn hi tih rilru an pu chho a. Thenkhat chu mithiam tak tak, thil 'engemaw' an zawn kual nasat lutuk vanga ringlo te, retheihna avanga rilru hnual, min siamtu Pathian hian min hmangaih ve lo nge a awm tak tak lo ti te an awm" a ti a. Inferiority complex nei nasa leh attention seeker an awm bawk niin min hrilh bawk.
Atheist nia inchhal pakhat chuan Pathian awm a rin loh chhan hi sawiin, “Kristian chhungkaw dik tak leh ring em em atanga piang leh seilian ka ni. Kum 1 kalta vel khan Atheist hi chu ka ni tan ve chauh. Midang tan ka sawi thei lo a, kei erawh chuan Bible leh a ringtute leh khawvel kal dan ka en hian Pathian kan tih hi a awm theiin ka ring lo mai a ni. Tawrhna, tahna, sualna, thihna, thih dan rapthlak, awmze nei lo leh Bible sawi dan nena inmil thei lo tam tak ka hmu nitin bawk,” a ti a.
“Bible thu leh nitin khawvela thil thleng hi an inmil thlawt lova. Supernatural thil, magic, science thiamna atang pawha ni thei lo te hi ring turin min ti a, fiahna, fiah duhna rilru te chu thil sual ber leh dik lo ber anga min ngaih tir a tum vang hian ka ring lo a ni,” a ti bawk.
A chunga mi ang bawka Atheist nia inchhal tho chuan, “Theology te hi ka phak ang tawk tawkin ka zir chiang a, Bible chhunga thu awm te hi sakhaw dang atanga an lo lakchhawn ve mai mai a lo ni sia, rinna siamchawp mai mai a ni ka tih vangin ka rinna hi ka thlak phah ta a ni,” tiin a sawi a.
A sawi zelnaah, “Tunah chuan Pathian hi a awm leh awm loh pawh ka hre lo a, a awm loh hi ka ring khawp mai. Kei chuan Christianity mai bakah Carvaka te, Buddhism te, Jainism te, Judaism leh Bible te hi ka zir chiang a. Church history, Church doctrine te pawh ka phak ang tawk tawkin ka zir tel bawk a, hemi hnu hian thutlukna ka siamfel chiang khawp mai,” a ti bawk.
Pakhat chuan Atheist chu a nih loh thu sawiin, ‘Humanist’ a inti a. Atheist nia inchhal thenkhat chu an nih phak loh thu sawi telin, hengho tam tak hi chu ‘free thinkers’ tiin a sawi bawk a. “Hetiang rilru ka putna chhan ber chu ka inchhiar zau vang hrim hrim ni loin, sakhuana aia ‘humanity’ ka dahsan zawk vang a ni a. Pathian hi ka sawichhe ngai lo a, mahse Zorama Kristianna kan lak dan hi ka vei a, tha ka ti lo a ni,” a ti.
“Kristianah ka inchhal tawh meuh lo a, kei hi chu ‘Humanist’ ka ni tawp mai. Ka sawi tawh angin Kristianna kan kalpui dan hi a dik loh em avangin sakhuana hi ho ka ti zo vek a, hetiang lam ai chuan Zoram-ah ‘administrative reform’ hi engtin nge ka thlentir theih ang tih hi ka ngaihtuah tawh zawk a. Kei hi chu Atheist ni loin Non-Theist ka ni ber zawk,” a ti bawk.
“Humanist chuan Pathian awm leh awm loh hi kan ngaihtuah lo a, kan khel ber pawh a ni lo. ‘Engkim tithei’ an awm a ngai kan ti lo mai a ni e. Pathian tel loa that theih a ni tih hi kan chiang a, mihring mihrinnaa kan that chuan vanram te pawh lo awm mahse kan kan lut ang. A awmzia chu dogma leh doctrine vela buai ai chuan to ‘serve humanity’ kan ti a ni,” tiin a sawi bawk.
Pakhat ve thung chuan, “Mihring hi kan inang lo a, thil tawn azir a nih mai bakah thil ngaihtuah vak vak phei chuan Pathian hi chu rinhlelh ve theih tak a ni. A hmain ka inngaihtuah nasa thei khawp mai a, Atheism kawng ka zawh ve hman lek lek a, an chhiar ang zawng zawng chu chhiar ve ila ka Atheist tawh ka ring. Tunah tak hi chuan ka la Agnostic deuh roh tho a. Hetiang hi ka thlirna atang chuan inlak maksak vang pawh a ni lem lo a, mahse inlak maksak duh vanga inti Atheist vel chu an awm tho maithei a. Ka thianpa pakhat pawh retheih lutukna atangin a Atheist deuh tawh a, a dinhmun ka thlir chuan ka dem lem lo,” a ti.

An rin dan thenkhat:
“Nunna lo awm dan hi tumahin kan hre lo a, nunna lo awm dan kan sawi hmain universe lo awm dan sawi hmasak a ngai ang a, hei hi Science chuan a zir mek a, engmah thu chiang a la hriat loh avangin kan duh duh Pathian kan lo siamtir ringawt tur a ni lo, finfiahna rintlak tak kan nei a nih chuan thuhran ni se. Rinna ringawt hi dikna a ni lo a, engkim hi Pathian siam an ti dawn a nih chuan finfiahna a awm ngei a ngai. ‘Supernatural being’ hi a awm thei lo hrim hrim.”
A tlangpuiin heng mite hian ‘finfiahna’ hi an ngaipawimawh em em a, ‘thil thleng engkim hi finfiahna a awm vek tur a ni’ tih hi an ngaihdan nghet tak a ni a. Finfiahna a awm loh chuan thil rintlak loh, awmze awm lo niin an sawi mai thin. An thil hriat fiah chiah loh pawh an zirchiang peih hle a, engtia lo awm nge tih te, engtin nge a nih theih tih te hriat an tum thin a. ‘Engkim siamtu hi Pathian lo ni ta se, engtin nge Pathian hi a lo awm? Pathian hi siamtu an awm tur a ni, siamtu nei loa awm ringawt thei a ni lo. Hei hi finfiah theih a nih loh avangin thu rintlak loh mai a ni’ tih chu an rin dan pakhat a ni.
Bible chu lehkhabu pakhat ve mai, mi hrang hrang thuziak dahkhawmna niin an sawi thin a. Pathian thawkkhum a nih theih lohzia an sawi nasa hle.

Ral lehlam atangin:
Atheist inti te hian finfiahna awm lo chu rintlak loh an ti fo a, Pathian awm leh awm lohah pawh finfiahna a awm thei lo an tih avangin rin dan dang an neih phah hial reng a, Bible thu ai chuan Science pawh an rin zawk thu an sawi fo a ni. Hetiang taka finfiahna an ngaihpawimawh lai hian Pathian awm leh awm loh chungchang hi Science hmang pawhin an finfiah thei lawi si lo. Chu mai bakah khawvel leh a chhunga awmte lo awm tan dan te, nunna lo awm tan dan te pawh engmah finfiah theih a la ni chuang lo a. ‘Science chuan a la zir mek’ tih hi an tan chhan a ni ringawt a, finfiahna an la neih theih si loh avangin ngaihdan awmze nei lo tak ni pawhin a ngaih theih a ni.
Thlirna dang atang pawhin, an beisei leh an duh anga thil a thlen loh te, an mamawh an dil, an neih theih mai si loh avangtea ngaihdan sawhsawn ta te pawh an ang hial a. Pathian hi an duh anga inpuang tur, A thiltihtheihna tilang tur, an mamawhna zawn apianga chhang tur, an thuhnuaia awm tur leh an aia hnuaihnung zawka awm tur anga ngaihna an nei emaw ni tih te pawh a ngaihtuah theih rum rum a ni.
Engkim hi fel famkim thlap thlap turin an duh a, khawvelah chuan hei hi thil theih a ni si lo. An duh ang thlap thlapin khawvel hi a inher dawn hek lo. An rilrem zawng ang zela thil hi awm tur a nih loh avangin anmahni hi insiamrem ta zawk se, an rilru buaina tam tak hi a ziaawm phah te pawh a rinawm hle.
An thiam, an finna te hi Bible leh Pathian thu zir chian nan hmang ta se, Pathian tan mi tangkai tak an nih a rinawm a. Bible chhunga thu awm paihthlak dan tur an chhiar nasa a, an rilru kalphung an her dik lo laklawh mai mai ni te pawhin a hriat theih.

Bible-ah engtin nge a inziah?:
Bible chuan ‘Unaute u, fimkhur rawh u, chutilochuan Pathian nung chu bansan turin in zingah tu chhungah pawh rin lohna thinlung sual a lo awm dah ang e’ (Hebrai 3:12) a ti a. Isua Krista, Bible leh Kohhran ngaihpawimawh lohna, rinhlelhna chungchang pawh Bible hian a lo ziak chiang mai a. II Thessolonika 2:12 ah chuan Dan Bawhchhepa chuan ‘ thutak awih lova fel lohnaa lawm zawk’ tura a zirtir thu te, Pathian Biak ina thua, Pathian ang hiala a intar chhuah tur thute a sawi a.
II Timothea 3:5 ah chuan ‘Pathian ngaihsak anna an nei ang a, nimahsela, a thiltihtheihna chu an awih lo ang’ a ti bawk a. (Hei hi ‘miracle’ pawm lo tihna a ni a, Atheist te chuan Pathian thilmak tih te hi a awm theih loh thu sawiin, heng ang hi chu Science hmanga sawifiah dan a awm vek niin an sawi a ni.)
“Tin, lei chung zawng zawnga awm turin bul hmun khat vekin hnam tin a siam a, an tan hun bite a ruat a, an awmna rite pawh a khamsak a, Pathian an zawn a, an dap an dap a, an hmuh mial theih nan; nimahsela ani chuan min hlat lo theuh si a. Amah avangin kan nung, kan che, kan awm a ni si a.” - Tirhkohte 17:26-28
“ A nih leh an rin loh a chu engtin nge an lam ang? A thu an hriat loha chu eng tin nge an rin ang? Thuhriltu awm lovin engtin nge an hriat ang?” (Rom 10:14)

Saturday, April 13, 2013

Tell Laura I Love Her

He hla chuai thei lo hi 1959 khan Jeff Barry leh Ben Raleigh te’n an phuah a. Nula leh tlangval inkara hmangaihna thuk tak a awm mek laia thihnain a pawhthen tak chanchin a ni a. A phuahtute hian hetiang taka a lar hi an beisei phak lo reng reng a, a hla a nalh bakah a thawnthu ken hi a that em avangin khawvel a fan chhuak chiang hle a, tun thlengin a la dai thei lo chu a ni.

Nulat tlangval hre ve tawh, Tommy leh Laura te chu an intawn atangin an inthlah hleithei lo a, reilote an inhmuh loh pawhin an khua a har thei hle mai a. Hmangaihna chuan an pahnih chuan nghet takin a suihzawm tlat a.

Tommy chuan Laura chu a phak ang tawkin a duat a, a bialnu chu thil tha thei ang ber tihsak a duh em em a, mahse hnathawh mumal pawh a la neih loh avangin chutiang ti tur chuan pawisa a nei si lo.

Thilpek tha tak taka Laura tihlawm a duhna chu a ni telin a lian zel a, pawisa neih dan tur a ngaihtuah ta ngar ngar a. Car intlansiak neih a nih tur thu a hre ta hlauh mai a, lawmman pawh $ 1,000 ngawt mai a ni a, Tommy pawh chuan intlansiaknaah chuan tel ve ngei a tum hle a. Lawmman a dawng hlauh a nih phei chuan Laura tan thilpek tha tak tak a lei thei dawn a ni.

A thiltum chu Laura hrilh ngei a duh. A va phone a, mahse a lo awm lo hlauh mai a, Laura nu chuan phone a lo chhang a. Tommy chuan Laura nu hnenah chuan heti hian a sawi a:

“Laura kha ka hmangaih a ni tih min lo hrilhsak la, ka mamawhin ka thlahlel a ni tih lo sawi bawk la. Thil pawimawh tak tih tur ka neih avangin ka rawn leng hma hman dawn lo tih min lo hrilhsak bawk dawn nia..”

Intlansiaka tel tur chuan a hming chu a va pelut ve ta ngei a, a theih ang angin a inbuatsaih nasa hle a. A phur tawh lutuk chuan thildang a ngaihtuah thei meuh tawh lo, lawmman a dawn huna Laura thil a leisak turte chu a mitthlain a hmu deuh reng tawh a. Pawisa a neih remchan veleh Laura chu nupuia neih a tumruh hle.

Intlansiak hun a lo thleng a. Tommy chuan a car chu a theih ang tawkin a tuaihnum a, $ 1,000 chu midang dawntir a tum lo hle. A thil tum tihlawhtling loa haw leh chu a duh hauh lo.

An tlan ta! Tommy-a chu chumi nia intlansiak zingah chuan naupang ber mahse a tlan tha ve hle mai a. An tlan tan atangin mipui thawm pawh a ring tha, car lah chu chak em emin an ri fua fua hlawm a.

Chutiang boruak karah chuan thil duhawm lo deuh mai a rawn thleng ta tlat mai! Tommy-a car chu a chesual a, intlansiaknaah chuan a let tawp tawp mai a, tumahin eng vanga chutianga chesual nge a nih an sawi thei lo.

Tommy-a car chu a letling zawngin a awm a, a kang hluah hluah mai a. Tommy-a chu car chhung atang chuan an pawt chhuak thei hram a, mahse an bawihsawm ngial pawhin beisei tur a awm tawh meuh lo.

Thei leh thei lo hian thil a rawn sawi a, a hmui bul seta ngaihthlak ngai khawpin a aw pawh chu a zawi a. Khawvela a hun tawite hman chhunga a thusawi hnuhnung ber chu heti hian a rawn phuh chhuak a:

“Laura hnenah khan ka hmangaih a ni tih hi lo sawi ula, ka la thlahlel reng a ni tih lo hrilh bawk ula. Laura kha lo tap lul suh se, ka hmangaihna hi engtikah mah a thi ngai lo ang tih in lo hrilh ngei ngei dawn nia...”

Laura chuan he khawvela a hmangaih ber mai a hmu leh tawh lo tur chu tuar thiam har a ti hle mai a, biak inah Tommy tan chuan a tawngtai thin a. Amah a hmangaih em avanga Tommy chuan nunna a chan tih chu a ngaihtuah let a, a lungchhiat a tizual thin. Biak inah chuan amah chauhin a awm a, a thinlungah Tommy-a aw ngei mai chuan heti hian thu a rawn sawi leh thin a:

“Laura hnenah khan ka hmangaih a ni tih hi lo sawi ula, ka la thlahlel reng a ni tih lo hrilh bawk ula. Laura kha lo tap lul suh se, ka hmangaihna hi engtikah mah a thi lo ang tih in lo hrilh dawn nia...”

Laura and Tommy were lovers.
He wanted to give her everything
Flowers, presents and, most of all, a wedding ring.

He saw a sign for a stock car race
A thousand dollar price it read.
He couldn’t get Laura on the phone
So to her mother Tommy said

Tell Laura I love her,
Tell Laura I need her.
Tell Laura I may be late
I have something to do
That cannot wait.

He drove his car to the racing ground,
He was the youngest driver there.
The crowd roared as the started the race,
From the track they drove at a deadly pace.

No one knows what happened that day,
How his car overturned in flames.
But as they pulled him from the twisted wreck,
With his dying breath they heard him say

Tell Laura I love her,
Tell Laura I need her.
Tell Laura not to cry,
My love for her will never die.

Now in the chapel where Laura prays
For her Tommy who passed away
It was just for Laura he lived and died.
Alone in the chapel she could hear him cry.

Tell Laura I love her,
Tell Laura I need her.
Tell Laura not to cry,
My love for her will never die.

Tell Laura I love her,
Tell Laura I need her.
Tell Laura not to cry,
My love for her will never die.